碧螺春茶
洞庭山上氣清新
雲霧茫茫去絕塵
鮮嫩綠茶名遠近
香濃色潤碧螺春
BÍCH LOA XUÂN TRÀ
Động Đình sơn thượng khí thanh tân
Vân vụ mang mang khứ tuyệt trần
Tiên nộn lục trà danh viễn cận
Hương nùng sắc nhuận Bích Loa Xuân
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 08/7/2026
Động
Đình Bích Loa Xuân 洞庭碧螺春: là loại lục trà nổi tiếng,
nhưng có từ thời nào, tên gọi từ đâu mà ra vẫn còn có nhiều cách giải thích
khác nhau, ghi chép trong sử sách cũng có mà truyền thuyết dân gian cũng có.
Trong Tuỳ kiến lục (随见录) ghi rằng:
Động
Đình sơn hữu trà, vi tự Giới trà nhi tế, vị thậm cam hương, tục hô vi Hách sát
nhân, sản Bích Loa phong vưu giai, danh Bích Loa Xuân.
洞庭山有茶, 微似 茶而细, 味甚甘香, 俗呼为吓杀人, 产碧螺峰者尤佳,名碧螺春
(Ở núi Động Đình có cây trà, nhỏ tựa
loại Giới trà, vị rất thơm ngọt, tục gọi là trà Hách sát nhân, loại mọc ở đỉnh
Bích Loa là ngon nhất gọi là Bích Loa Xuân)
Còn trong Liễu
Động
Đình đông sơn Bích Loa phong thạch bích, sản dã trà sổ chu ….. Khang Hy mỗ niên
….. trà đắc nhiệt khí, dị hương hốt phát, thái trà giả tranh hô ‘Hách sát nhân
hương’ ….. Kỷ Mão tuế (1699 niên), xa giá hạnh Thái hồ, Tống công cấu thử trà
dĩ tiến. Thượng dĩ kỳ danh bất nhã, đề chi viết ‘Bích Loa Xuân’.
洞庭东山碧螺峰石壁, 产野茶数株 ….. 康熙某年 …. 茶得热气, 异香忽发, 采茶者争呼 ‘吓煞人香’ ….. 己卯岁 (1699 年) 车驾幸太湖, 宋公购此茶以进. 上以其名不雅, 题之曰 ‘碧螺春’
(Trên vách núi Bích Loa ở phía đông
núi Động Đình có mấy cây trà hoang.
……. Vào
một năm Khang Hy ….. trà gặp khí nóng, mùi hương kỳ lạ bỗng nhiên phát tán, những
người hái trà tranh gọi là ‘Hách sát nhân hương’ (mùi hương chết người) ….. Năm
Kỷ Mão (1699), xa giá của Hoàng Thượng đến Thái hồ, có người họ Tống mua loại
trà này dâng lên. Hoàng Thượng cho rằng tên không được nhã nên đã đổi là ‘Bích
Loa Xuân’ )
Từ hai đoạn văn trên có thể biết
trà Bích Loa Xuân đã có từ năm Khang Hy. Có người cho rằng nhân vì trà Bích Loa
Xuân có hình dánh cuộn lại giống con ốc, sắc thì xanh biếc, lại hái vào mùa
xuân nên có tên gọi như thế. Bất luận tên gọi Bích Loa Xuân từ đâu mà ra thì loại
trà này cũng đã có lịch sử lâu đời, và được dùng làm cống trà từ rất sớm, đây
là điều chắc chắn. Về phẩm chất của trà Bích Loa Xuân, có thể lấy câu ngạn ngữ
của dân trồng trà địa phương để miêu tả:
Đồng
ti điều, loa tuyền hình, hỗn thân mao, trà hương quả vị, tiên sảng sinh tân
铜丝条, 螺旋形, 浑身毛, 茶香果味, 鲜爽生津
(Cọng giống sợi đồng, có hình xoắn
như con ốc, khắp thân có lông tơ, hương của trà vị của quả, tươi mát ngon miệng)
Trong quyển Trà thuyết (茶说) của Chấn Quân (震钧) (1857 – 1918) cuối đời Thanh có ghi:
Trà
dĩ Bích La (Loa) Xuân vi chủ, bất dị đắc, tắc Tô chi Thiên trì, thứ tắc Long Tỉnh;
Giới trà sảo thô ….. thứ Lục An chi thanh giả (kim Lục An qua phiến)
茶以碧萝 (螺) 春为主, 不易得, 则苏之天池, 次则龙井; 岕茶稍粗, 次六安之青者 (今六安瓜片)
(Với trà có Bích La (Loa) Xuân là hàng
đầu, không dễ có được, tức loại ở Thiên Trì Tô Châu, thứ đến là trà Long Tỉnh;
còn Giới trà hơi thô, thứ nữa là loại Lục An ( nay là Lục An qua phiến) )
Có thể thấy, trong lịch sử trà Bích
Loa Xuân vinh dự đứng hàng đầu.
(Theo “Danh trà sử thoại” 名茶史话, trong quyển “Trung Quốc lục trà” 中国綠茶của Hạ Đào 夏涛, tháng 4/ 2006. Bản dịch của Huỳnh Chương Hưng)
Tạm dịch
TRÀ BÍCH LOA XUÂN
Trên núi Động Đình khí trời
trong mát
Mây và sương mù mênh mang, cách
tuyệt bụi trần
Lá trà tươi non thuộc loại lục
trà nổi tiếng khắp gần xa
Hương thơm nồng, sắc nước nhuận đó là trà
Bích Loa Xuân