溪上客資質端姸骨硬亭亭外直
澤中仙衣裳淡雅心堅耿耿中通
Khê thượng khách, tư chất đoan nghiên, cốt ngạnh
đình đình ngoại trực
Trạch trung tiên, y thường đạm nhã, tâm kiên cảnh cảnh trung thông
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 29/7/2026
Khê
thượng khách溪上客: Trong
thiên nhiên thường gặp hoa sen bên khe suối, vì thế nên hoa sen có biệt xưng
“khê khách” 溪客, và cũng
có biệt xưng “tĩnh khách” 靜客.
Gọi “khê khách” 溪客hoặc “tĩnh khách” 靜客là để cường điệu hoàn cảnh sinh trưởng của sen, đồng
thời xưng tụng khí chất an tĩnh nhàn nhã của sen.
Đoan
nghiên 端姸: nghi
thái đoan trang, dung mạo tú lệ. Trong “Nam sử - Tống Thuỷ Hưng Vương Lưu Tuấn
truyện” 南史 - 宋始興王劉濬傳 có câu”:
少好文籍, 資質端姸
Tuấn thiếu hiếu
văn tịch, Tư chất đoan nghiên
(Lưu Tuấn lúc trẻ rất
thích đọc sách, thiên sinh khí chất đoan chính tú lệ)
Đình
đình 亭亭: tả
dáng cao dong dỏng.
Cảnh
cảnh 耿耿: một
lòng, hết sức
Trong bài “Ái liên thuyết” 愛蓮說 (Nói về việc yêu hoa sen) của
Chu Đôn Di 周敦頤đời Tống
có đoạn.
水陸草木之花, 可愛者甚蕃. 晉陶淵明獨愛菊, 自李唐來,
世人盛愛牡丹; 予獨愛蓮之出淤泥而不染, 濯清漣而不妖, 中通外直, 不蔓不枝,
香遠益清, 亭亭净植,
可遠觀而不可褻玩焉….
(Theo:
Bắc Tống tản văn 北宋散文. Cao Khắc Cần 高克勤 biên soạn.
Thượng Hải cổ tịch xuất bản xã, 2000)
Thuỷ
lục thảo mộc chi hoa, khả ái giả thậm phiền. Tấn Đào Uyên Minh độc ái cúc, tự
Lí Đường lai, thế nhân thạnh ái mẫu đơn; dư độc ái liên chi xuất ứ nê nhi bất
nhiễm, trạc thanh liên nhi bất yêu, trung thông ngoại trực, bất mạn bất chi,
hương viễn ích thanh, đình đình tịnh thực, khả viễn quan nhi bất khả tiết ngoạn
yên….
Hoa của các loài cây cỏ mọc ở dưới nước
trên bờ, loại đáng yêu rất nhiều. Đào Uyên Minh đời Tấn chỉ riêng yêu hoa cúc.
Từ nhà Đường họ Lí đến nay, người đời rất yêu hoa mẫu đơn. Ta chỉ riêng yêu hoa
sen mọc nơi bùn lầy mà không nhiễm, tắm gội trong sóng nước trong mà không có vẻ
lả lơi. Trong rỗng, ngoài thẳng, không bò lan, không đâm cành, hương càng xa
càng thanh khiết, từ dưới nước mọc lên dong dỏng cao, chỉ có thể từ xa mà ngắm
nhìn, chứ không thể đến gần mà nâng niu sờ mó….
Tạm dịch
Là khách bên khe, tư
chất đoan trang, thẳng bên ngoài dáng cao cứng cõi
Là tiên trong đầm, phục
trang thanh nhã, rỗng trong lòng một dạ kiên trinh