CUNG ĐÌNH GIÁO PHƯỜNG
Ở Trung
Quốc từ đời Đường Vũ Đức 唐武德về sau, trong cung
thiết lập “Giáo phường” 教坊. Đời Đường Khai
Nguyên 唐开元, quy mô của Giáo phường mở rộng, nhân viên rất đông.
Phàm tế tự, triều hội dùng Thái thường nhã nhạc 太常雅乐, còn các loại yến tiệc trong năm đều dùng các bộ nhạc của Giáo phường.
Đời trước, phân “yến nhạc” 宴乐, “thanh nhạc” 清乐,
“tản nhạc” 散乐quy về Thái thường 太常 (1), về sau toàn bộ quy về Giáo phường, phân làm 2 bộ là
“lập” 立 và
“toạ” 坐.
Đời Tống theo cựu chế, thiết lập
Giáo phường, phân làm 4 bộ. Sau này khi bình định Kinh Nam 荆南, được 32 nhạc công; bình định Tây Xuyên 西川được 139 nhạc công; bình định Giang Nam 江南lại được 16 nhạc công, bình định Thái Nguyên 太原được 19 nhạc công, ngoài ra còn có 83 nhạc công do
phiên thần tiến cống, cộng thêm 71 nhạc công của phủ đệ phiên vương, tất cả cấu
thành đội ngũ Giáo phương cung đình với quy mô to lớn. Cho nên trong sử thư có
nói rằng:
Phàm những nghệ nhân tài giỏi trong bốn phương đều xuất thân từ đây.
Chú của người dịch
1-Thái thường 太常: tên chức quan thời cổ, triều Tần thiết lập gọi là “Phụng thường” 奉常, niên hiệu Trung Nguyên 中元năm thứ 6 đời Hán Cảnh Đế 汉景帝 (năm 144 trước công nguyên) đổi tên là “Thái thường” 太常, phụ trách lễ nghi tông miếu, kiêm tuyển chọn Bác sĩ. Các đời sau đều theo đó, thiết lập chức quan chuyên phụ trách lễ nhạc tế tự. Bắc Nguỵ gọi là “Thái thường khanh” 太常卿; Bắc Tề gọi là “Thái thường tự khanh” 太常寺卿; Bắc Chu gọi là “Đại tông bá” 大宗伯. Từ đời Tuỳ đến đời Thanh đều gọi là “Thái thường tự khanh” 太常寺卿.
(Theo: “Trung Quốc cổ đại văn hoá thường thức từ điển” 中国古代文化常识辞典. Thương vụ ấn thư quán từ thư nghiên cứu trung tâm, 2024)
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 20/6/2026
Nguồn
HOÀNG TRIỀU ĐIỂN CỐ KỈ VĂN
皇朝典故纪闻
Tác giả: Hướng Tư 向斯
Bắc Kinh: Trung Quốc văn sử xuất bản xã, 2002