ĐÔNG HÁN
(Năm 25– năm 220)
(kì 2)
Năm 106 – Hán Thương Đế Diên Bình 汉殇帝延平nguyên niên
Tháng 8, Hán Thương Đế 汉殇帝 mất, Thanh Hà Vương Tử Lưu Hỗ 清河王子刘祜kế vị, Lưu Hỗ 刘祜tức Hán An Đế 汉安帝.
Năm 125 – Hán An Đế Diên Quang 汉安帝延光năm thứ 4
Tháng 3,
Hán An Đế mất, Bắc Hương Hầu Lưu Ý 北乡侯刘懿kế vị
Tháng 10,
Lưu Ý mất.
Tháng 11, thái tử đã bị phế Tề Âm Vương Lưu Bảo 济阴王刘保 được Trung thường thị Tôn Trình 孙程ủng hộ lập làm người kế vị, Lưu Bảo 刘保tức Hán Thuận Đế 汉顺帝.
Năm 144 – Hán Thuận Đế Hán An 汉顺帝汉安năm thứ 3
Tháng 8, Hán Thuận Đế 汉顺帝giá băng. Hoàng thái tử Lưu Bính 刘炳kế vị, Lưu Bính 刘炳tức Hán Xung Đế 汉冲帝. Hoàng thái hậu Lương thị lâm triều xưng chế.
Năm 145 – Hán Xung Đế Vĩnh Gia 汉冲帝永嘉nguyên niên
Tháng Giêng, Hán Xung Đế 汉冲帝giá băng, Bột Hải Vương Hồng Tử Lưu Toản 勃海王鸿子刘缵được Đại tướng quân Lương Kí 梁冀 nghinh lập kế vị, Lưu Toản 刘缵 tức Hán Chất Đế 汉质帝.
Năm 146 – Hán Chất Đế Bổn Sơ 汉质帝本初nguyên niên
Tháng 6, Lương Kí 梁冀đầu độc giết chết Chất Đế 质帝, sau phò lập Lễ Ngô Hầu Lưu Chí 蠡吾侯刘志kế vị, Lưu Chí 刘志tức Hán Hoàn Đế 汉桓帝. Hoàng thái hậu Lương thị 梁氏theo như trước lâm triều xưng chế.
Năm 166 – Hán Hoàn Đế Diên Hi 汉桓帝延熹năm thứ 9
Hoạn quan chuyên quyền, nhóm Tư lệ hiệu uý Lí Ưng 李膺liên hợp hơn 200 Thái học sinh công kích triều chính. Nhóm Lí Ưng bị vu hãm là đảng nhân, bị tội giam vào ngục. Thái uý Trần Phan 陈蕃cũng bị bãi miễn. Giai đoạn lịch sử này được gọi là “đảng cố chi hoạ” 党锢之祸.
Năm 167 – Hán Hoàn Đế Diên Hi năm thứ 10
Tháng 12, Hán Hoàn Đế 汉桓帝giá băng, hoàng thái hậu phò Giải Độc Đình Hầu Lưu Hoành 解渎亭侯刘宏kế vị, Lưu Hoành tức Hán Linh Đế 汉灵帝, hoàng thái hậu Đậu thị 窦氏lâm triều xưng chế.
Năm 169 – Hán Linh Đế Kiến Ninh 汉灵帝建宁năm thứ 2
Hạ chiếu xá miễn đảng nhân đồng thời cho về quê nhà, cấm cố vĩnh viễn không được tái dụng.
Năm 184 – Hán Linh Đế Trung Bình 中平nguyên niên
Tháng 2, Trương Giác 张角 (Giốc) thống lĩnh dân chúng phát động khởi nghĩa. Nhân quân khởi nghĩa vấn khăn vàng trên đầu làm tiêu chí, sử gọi là “Hoàng cân khởi nghĩa” 黄巾起义.
Năm 189 – Hán Linh Đế Trung Bình năm thứ 6
Tháng
4, Hán Linh Đế 汉灵帝 giá băng, hoàng tử Lưu Biện 刘辩kế
vị, Lưu Biện 刘辩 tức
Hán Thiếu Đế 汉少帝.
Tháng 8,
nhân vì hoạn quan giết chết Đại tướng quân Hà Tiến 何进,
Tư lệ hiệu uý Viên Thiệu 袁绍đã đuổi tận giết sạch
hoạn quan. Tháng đó, Đổng Trác 董卓 đem binh vào Lạc Dương 洛阳,
độc nắm đại quyền triều chính.
Tháng 9, Đổng Trác phế trừ Hán Thiếu Đế, phò lập Trần Lưu Vương Lưu Hiệp 陈留王刘协tức vị, Lưu Hiệp 刘协tức Hán Hiến Đế 汉献帝. …. (còn tiếp)
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 12/3/2026
Nguồn
TRUNG QUỐC LỊCH SỬ NIÊN BIỂU
中国历史年表
Biên soạn: Phùng Tuệ Quyên 冯慧娟
Trường Xuân: Cát Lâm xuất bản tập đoàn cổ phần hữu hạn
công ti, 2015