KINH TÂM ĐỘNG PHÁCH
惊心动魄
Điển xuất: “Thập di kí – Chu Linh Vương” 拾遗记 - 周灵王
Thiết khuy giả mạc bất động tâm
kinh phách, vị chi thần nhân.
窃窥者莫不动心惊魄, 谓之神人
(Những người lén nhìn xem không ai là không động tâm
kinh phách, cho đó là thần nhân)
Và thấy trong “Thi phẩm” 诗品 của Chung Vinh 钟嶸 đời
Lương thời Nam triều
Văn ôn dĩ lệ, ý bi nhi viễn, kinh tâm động phách, khả vị
cơ hồ nhất tự thiên kim.
文温以丽, 意悲而远, 惊心动魄, 可谓几乎一字千金.
(Văn tự ôn hoà tú lệ, nhưng tình cảm biểu đạt bi lương, ý cảnh thâm trầm sâu xa, có thể nói cơ hồ một chữ đáng giá ngàn vàng)
Nước Triệu muốn diệt nước Ngô, nên thu
thập kì trân dị bảo, trân tu mĩ vị trong thiên hạ để hiến tặng cho Ngô Vương, lại
đem vạn hộ bách tính ở Giang Nam 江南tặng cho nước Ngô để làm nô bộc,
đồng thời còn đem hai mĩ nữ là Tây Thi 西施, Trịnh
Đán 郑旦dâng cho Ngô Vương. Ngô Vương cho hai người đẹp ở trong
tiêu phòng. Khi hai người đẹp ngồi đối diện cửa sổ, soi kiếng trang điểm, những
người lén nhìn, không ai là không động tâm kinh phách, cho đó là thần nhân.
Còn Ngô Vương thì hoàn toàn bị hai người
đẹp mê hoặc, cả ngày vui chơi bên họ, không quản gì đến quốc gia đại sự. Mãi đến
khi đội quân nước Việt công nhập nước Ngô, Ngô Vương mới dắt Tây Thi và Trịnh
Đán bôn đào.
“Động tâm kinh phách” 动心惊魄 ở câu
trên là hình dung vẻ đẹp dị thường của Tây Thi và Trịnh Đán, quyến rũ mọi người,
khiến thần phách của con người chấn động.
Trong “Thi phẩm” 诗品 của
Chung Vinh 钟嶸 thì đem “động tâm kinh phách” 动心惊魄 nói
thành “kinh tâm động phách” 惊心动魄, dùng để hình dung vẻ đẹp của
văn chương.
Người đời sau dùng “kinh tâm động phách” 惊心动魄 hình dung việc cảm thụ rất sâu, chấn động rất lớn.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 04/3/2026
Nguồn
ĐỒ GIẢI QUỐC HỌC ĐIỂN CỐ
图解国学典故
Chủ biên: Nhậm Tê Nhiên 任犀然
Bắc Kinh: Trung Quốc Hoa Kiều
xuất bản xã, 2016