HỒNG MÔN YẾN
Lưu Bang
刘邦tiến quân vào Quan trung 关中,
Hạng Vũ 项羽lên phía bắc cứu Triệu, trước khi đi ước định rằng: Ai
vào Quan trung trước sẽ là Vương.
Lưu
Bang quân kỉ nghiêm minh, dọc đường đánh tan quân địch, nhanh chóng tiến vào
Quan trung, công hạ Hàm Dương 咸阳. Tần Vương Tử Anh 子婴đầu hàng, triều Tần diệt vong.
Lưu
Bang phong toả kho phủ của triều Tần. phế bỏ hết pháp định hà khắc của triều Tần,
cùng với dân Tần “ước pháp tam chương” (1). Lưu Bang được bách tính
Quan trung ủng hộ.
Hạng Vũ
sau khi huyết chiến tại Cự Lộc 巨鹿, tiêu diệt quân chủ
lực triều Tần, lúc tiến về Hàm Cốc quan phía tây, nghe tin Lưu Bang đã công phá
Hàm Dương, thế là, tức giận đánh Hàm Cốc quan, đóng quân tại Hồng Môn 鸿门, chuẩn bị ngày hôm sau đại phá quân Lưu Bang.
Đương
thời, Hạng Vũ có 40 vạn quân, Lưu bang chỉ có 10 vạn. Chú của Hạng Vũ là Hạng Bá
项伯có giao hảo với mưu sĩ của Lưu Bang là Trương Lương 张良, ngay đêm đó nói cho Trương Lương biết, hi vọng Trương
Lương mau chóng rời khỏi nơi này. Trương Lương trung thành với Lưu Bang, đã báo
cáo hết sự việc, Lưu Bang quyết định ngày hôm sau cùng Trương Lương 张良, Phàn Khoái 樊哙đến Hồng Môn bái hội
với Hạng Vũ.
Hạng Vũ
bày tiệc khoản đãi Lưu Bang. Trong bữa tiệc, mưu sĩ của Hạng Vũ là Phạm Tăng 范增nhiều lần nâng ngọc quyết mang theo bên mình ra ý với
Hạng Vũ, bảo Hạng Vũ giết chết Lưu Bang, nhưng Hạng Vũ lờ đi.
Phạm Tăng
không biết cách nào đành phái võ tướng Hạng Trang 项庄múa
kiếm thừa cơ hành thích Lưu Bang. Hạng Bá nhìn thấy tình hình không hay, cũng rút
kiếm múa, nhiều lần cản đường kiếm hành thích của Hạng Trang. Phàn Khoái nghe nói
Lưu Bang gặp nguy, cầm kiếm cầm thuẫn xông vào trướng, nổi giận đùng đùng, mắng
Hạng Vũ có dụng tâm. Hạng Vũ trong phút chốc không nói được lời nào.
Lưu Bang thừa cơ, nói dối là đi nhà xí, rồi chuồn mất, chạy thoát về Bá Thượng 灞上.
Chú của người
dịch
1- Ước pháp tam
chương约法三章: tức lâm thời nghị định 3 điều pháp lệnh:
Tháng 11, Lưu Bang triệu tập
phụ lão các huyện và cường hào các nơi, nói với họ rằng:
Các phụ lão bị pháp lệnh hà khắc của nhà Tần
làm khổ đã lâu. Ta cùng với chư hầu có ước định, người nào vào Quan trung trước,
sẽ tại Quan trung xưng vương, theo ước định, ta tại Quan trung xưng vương. Nay
ta cùng các phụ lão quy định 3 điều:
- Kẻ nào giết người sẽ bị xử tử,
- Kẻ nào làm tổn thương người khác sẽ xét tội mà trị
- Trộm cắp cũng sẽ xét tội mà trị.
Trừ 3 điều đó ra, toàn bộ pháp lệnh của nhà Tần sẽ huỷ bỏ. Các quan và
bách tính vẫn theo vị trí vốn có không thay đổi.
Sở dĩ ta đến đây là để thay các phụ
lão trừ hại, chứ không phải đến để xâm hại mọi người. Xin mọi người chớ sợ. Ta
dẫn quân về lại Bá Thượng, chỉ là đợi sau khi các lộ chư hầu đến cùng nhau định
ra pháp lệnh để mọi người an cư lạc nghiệp.
(Theo Trung Hoa thượng hạ ngũ thiên niên中华上下五千年, chủ biên
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 13/02/2026
Nguồn
HOÀNG TRIỀU ĐIỂN CỐ KỈ VĂN
皇朝典故纪闻
Tác giả: Hướng Tư 向斯
Bắc Kinh: Trung Quốc văn sử xuất bản xã, 2002