THẬP NHÂN NHA TUỆ
拾人牙慧
Nhặt nhạnh tri thức của người khác
Điển xuất: “Thế thuyết tân ngữ – Văn học” 世说新语 - 文学.
Ân Trung Quân vân: “Khang Bá vị đắc ngã nha hậu tuệ”
殷中军云: “康伯未得我牙后慧.”
(Ân Trung Quân nói rằng: “Khang Bá vẫn chưa có được những điều lí thú tinh vi bên ngoài lời nói của ta”.)
Triều Tấn có một người tên Ân Hạo 殷浩, rất có học vấn, lại giỏi nói năng. Ông từng được phong làm
Kiến Hạ tướng quân 建下将军, thống soái binh mã của 5 châu là Dương
扬, Dự 预, Từ 徐, Duyện
兖, Thanh
青. Về
sau nhân vì tác chiến thất bại bị bãi quan đày đến Tín An 信安 (nay là
vùng Cù Châu 衢州tỉnh Chiết Giang 浙江). Ân Hạo
có một người cháu kêu ông bằng cậu tên là Hàn Khang Bá 韩康伯, người
này vô cùng thông tuệ, lại có học vấn, Ân Hạo cũng rất thích người cháu này.
Lúc Ân Hạo bị đi đày, Hàn Khang Bã theo bên cạnh. Ngày
nọ, Ân Hạo thấy người cháu nghị luận cùng người khác, thần thái lộ vẻ vô cùng đắc
ý. Sau sự việc đó, Ân Hạo nói rằng:
“Ngay cả bựa bám mặt sau răng của ta, Khang Bá vẫn chưa
có được.”
(Ý nói: “Khang Bá vẫn chưa có được những điều lí thú
tinh vi bên ngoài lời nói của ta”.)
“Nha tuệ” 牙慧ý chỉ những bựa bám trên răng. Câu
này Khang Hạo ý muốn nói rằng: Ngay cả bựa bám mặt sau răng của Ân Hạo, Hàn
Khang Bá cũng chưa có được. Đạo lí mà bàn luận quả thực còn kém xa những gì mà
ta biết.
Từ câu chuyện này, người đời sau dẫn thành thành ngữ “Thập nhân chi tuệ” 拾人之慧 (Nhặt nhạnh tri thức của người khác), dùng để ví chỉ biết dựa theo những lời của người khác, bản thân mình không có tri kiến chân thật.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 25/01/2026
Nguồn
ĐỒ GIẢI QUỐC HỌC ĐIỂN CỐ
图解国学典故
Chủ biên: Nhậm Tê Nhiên 任犀然
Bắc Kinh: Trung Quốc Hoa Kiều
xuất bản xã, 2016