Dịch thuật: Chữ "hoàng" 皇 và chữ "đế" 帝

 

CHỮ “HOÀNG”    VÀ CHỮ “ĐẾ”

HOÀNG

Ở trên là chữ (hoàng) trong kim văn.

Hoàng đế cao cao tại thượng, nhất ngôn cửu đỉnh. (hoàng), chính là hoàng đế. Chữ này không có trong giáp cốt văn. Chữ (hoàng) trong kim văn giống như hình dạng một chiếc đèn đang thắp sáng, bên trên là một chậu lửa (giống mặt trời đang toả sáng), ý nghĩa là vị “vương” mang lại ánh sáng, cũng chính là vị “vương” khai sáng văn minh nhân loại. Tần Thuỷ Hoàng sau khi thống nhất Trung Quốc, đem hai từ xưng hô chí cao vô thượng là (hoàng) và (đế) kết hợp lại, phát minh ra xưng vị  皇帝 (hoàng đế).

ĐẾ

          Thường nói rằng:

Hoàng vi thượng, đế vi hạ

皇为上, 帝为下

(Hoàng là trên, đế là dưới)

          Lúc ban đầu nghĩa của từ 皇帝 (hoàng đế) là trời đất. Từ “hoàng đế” sớm nhất của Trung Quốc là cách gọi chung đối với “Tam hoàng Ngũ đế” 三皇五帝.

          Tam hoàng 三皇chỉ Thiên hoàng 天皇, Địa hoàng 地皇 và Nhân hoàng 人皇, là ba vị đế vương trong truyền thuyết.

          Đế , lúc ban đầu là chỉ vị chủ tể vũ trụ vạn vật chí cao vô thượng, tức Thiên đế  天帝. 

                                                              Huỳnh Chương Hưng

                                                              Quy Nhơn 04/12/2022

Nguồn

HÁN TỰ TIỂU THỜI HẬU

TỔ TIÊN ĐÍCH SINH HOẠT

汉字小时候

祖先的生活

Biên soạn: Dương Quân 杨军

Tây An: Thiểm Tây Nhân dân Giáo dục xuất bản xã, 2018