Dịch thuật: Gốc giao sớm đã nối cành quế Yên (571) (Bích Câu kì ngộ)

 

GỐC GIAO SỚM ĐÃ NỐI CÀNH QUẾ YÊN (571) 

          Câu này ý nói sớm đã có con.

          Quế Yên tức quế ở Yên Sơn 燕山, điển xuất từ nhân vật Đậu Vũ Quân竇禹鈞cùng 5 người con của ông. Thành ngữ Trung Quốc có câu “Đậu thị ngũ long” 窦氏五龙 (Năm con rồng nhà họ Đậu), ví con cái đều hiển đạt.

Đậu Vũ Quân 竇禹鈞 còn gọi là Đậu Yên Sơn 竇燕山có 5 người con, gia giáo rất nghiêm, ông dựng 40 gian thư phòng, số sách đến cả ngàn quyển, mời kẻ sĩ có văn tài đức hạnh đến làm thầy dạy học. Học giả có chí của bốn phương nghe tiếng tìm đến. Cả 5 người con của ông thông minh dĩnh tuệ, văn hạnh đều ưu tú, người đương thời khen là “Đậu thị ngũ long” 窦氏五龙 (Năm con rồng nhà họ Đậu). Đương thời vị Thị lang tên là Phùng Đạo 冯道 làm tặng Đậu Yên Sơn bài thơ:

Yên Sơn Đậu thập lang

Giáo tử hữu nghĩa phương

Linh xuân nhất chu lão

Đan quế ngũ chi phương

燕山窦十郎

教子有义方

灵椿一株老

丹桂五枝芳

(Đậu thập lang ở Yên Sơn

Dạy con rất có đạo lí

Một cội linh xuân già

Trổ ra 5 cành quế thơm)

          “Đan quế ngũ chi phương” nói ở đây chính là sự đánh giá và khen ngợi “ngũ tử đăng khoa” của nhà họ Đậu.

http://blog.sina.com.cn/s/blog_4b8832b50102uzm4.html

          Trong Tam tự kinh có câu:

Đậu Yên Sơn, hữu ngũ tử

窦燕山有五子

là chỉ nhà họ Đậu này.

Trên đào vừa thấy tin oanh

Gốc giao sớm đã nối cành quế Yên

(Bích Câu kì ngộ: 571 - 572)

                                                                    Huỳnh Chương Hưng

                                                                     Quy Nhơn 04/10/2022