Dịch thuật: Thiên đầu quất nô (Thành ngữ cố sự)

 

THIÊN ĐẦU QUẤT NÔ

千头桔奴

Nghìn cây quất 

Giải thích: Chỉ cây quất. Ví gia sản đơn sơ nhưng có thể duy trì sinh kế.

Xuất xứ: Tấn . Trần Thọ: Tam quốc chí – Ngô thư – Tôn Hưu truyện 三国志 - 吴书 - 孙休传

          Thời Tam Quốc, Lí Hành 李衡 - Thái thú Đan Dương 丹阳ở Đông Ngô rất được Tôn Quyền 孙权ngưỡng mộ. Đương thời, người con thứ sáu của Tôn Quyền là Lang Da Vương Tôn Hưu 琅玡王孙休 cư trú tại Đan Dương. Tôn Hưu cậy mình là một vương gia, thường làm những việc vi phạm pháp kỉ. Lí Hành không hề khách sáo, cần trừng phạt Tôn Hưu. Sau khi Tôn Quyền mất được 6 năm, Tôn Hưu làm hoàng đế, ông không hề báo thù Lí Hành, ngược lại cho rằng Lí Hành là viên quan luôn tận trung, liền gia phong ông làm Trấn viễn Tướng quân 镇远将军.

          Lí Hành trước sau không nhận hối lộ, chỉ dựa vào bổng lộc của mình để duy trì cuộc sống của cả nhà. Lí Hành nhìn thấy trong nhà không có tích góp gì, lo rằng tương lai sau khi mình qua đời, sinh kế của cả nhà khó mà duy trì. Thế là ông bí mật phái 10 hộ tá điền đến Tỉ Châu 汜州 ở Long Dương龙阳 quận Vũ Lăng 武陵cư trú nơi đó, mua một số khoảnh đất, trồng hơn 1000 cây quất.

          Trước khi mất, Lí Hành nói với các con:

         - Mẹ của con phản đối cha trị lí gia nghiệp, cho nên trong nhà nghèo như thế này. Nhưng, cha đã tự mình âm thầm trồng ngàn cây quất nô ở Tỉ Châu Long Dương. Có những cây quất nô 桔奴 (1) này, các con sau này sẽ không thiếu cái ăn cái mặc.

          Các con ông không biết quất nô là thứ gì, chưa hỏi rõ thì Lí Hành đã qua đời. Sau khi lo xong tang sự, các con ông đem di ngôn nói lại với mẹ, Người mẹ nói rằng:

          - Đó là những cây quất ngọt mà cha các con phái người trồng. Bảy tám năm trước, mẹ từng phát hiện có hơn 10 hộ tá điền đột nhiên không thấy. Hiện nghĩ lại, nhất định là cha các con phái họ đến Tỉ Châu ở Long Dương trồng.

          Do bởi Lí Hành để lại cho vợ và các con ngàn cây quất, sau khi Lí Hành mất, vợ và các con của ông tránh được cái đói cái rét, đồng thời ngày một giàu lên.

Chú của người dịch

1- Quất nô 桔奴: Một tên gọi khác của cây quất (quýt).

                                                                Huỳnh Chương Hưng

                                                             Quy Nhơn 30/9/2022

Nguyên tác Trung văn

THIÊN ĐẦU QUẤT NÔ

千头桔奴

TRUNG QUỐC THÀNH NGỮ CỐ SỰ TỔNG TẬP

中国成语故事总集

(tập 1)

Chủ biên: Đường Kì 唐麒

Trường Xuân – Thời đại văn nghệ xuất bản xã, 2004