Dịch thuật: Truy tìm chi tiết lịch sử (Tư Mã Thiên)

 

TRUY TÌM CHI TIẾT LỊCH SỬ 

          Tư Mã Thiên 司马迁 đến nơi ở cũ và di chỉ gần đó để tham quan, nhiều lần nghe Tào ông nói về lịch sử nơi đây, hiểu được nhiều về câu chuyện và chi tiết.

          Nghe nói Lưu Bang 刘邦 bại trận, quân Sở đuổi theo, để chạy được nhanh, ông ta mấy lần đẩy con trai là Lưu Doanh 刘盈 và con gái là Lỗ Nguyên 鲁元 xuống xe, chỉ muốn bảo toàn bản thân mình. Phụ thân của Lưu Bang bị Hạng Vũ 项羽  bắt đi, Hạng Vũ lấy việc đó mà ép Lưu Bang, Lưu Bang nói với Hạng Vũ rằng:

          - Tôi với ông bái qua làm huynh đệ, phụ thân của tôi cũng chính là phụ thân của ông, nếu như ông muốn đem phụ thân của tôi nấu thành canh, thì cũng cho tôi xin một bát.

          Tào ông còn kể nhiều câu chuyện về Hạng Vũ. Hạng Vũ nhỏ hơn Lưu Bang 20 tuổi, xuất thân từ gia tộc tướng quân của nước Sở, dũng mãnh không ai bì. Khi quyết chiến cùng quân Tần, Hạng Vũ đã đập vỡ nồi đâm lủng thuyền tỏ ý quyết tâm, và đã giành được thắng lợi ở trận chiến Cự Lộc. Khi các chư hầu đến yết kiến, người người đều kính sợ ông, không dám ngẩng đầu lên nhìn.

          Hạng Vũ và Lưu Bang trạnh đoạt thiên hạ, đánh thắng nhiều trận. Nhưng, Hạng Vũ lại không có mưu sâu tính toán như Lưu Bang. Hạng Vũ ngang tàng bạo ngược, bảo thủ cố chấp, không chịu được sự sỉ nhục, nghe không được ý kiến bất đồng, rất dễ bị mắc bẫy. Những tật này dẫn đến thất bại cuối cùng của ông. Đáng buồn là ông đến lúc chết cũng không hiểu rõ.

          Trận chiến Cai Hạ 垓下, toàn quân Hạng Vũ bị diệt, bên cạnh chỉ còn sót lại 32 người. Ông biết mĩnh đã không còn cách nào để xoay chuyển thời cuộc, đối với những người đi theo không chịu rời đi ông nói rằng:

          - Ta dẫn binh 8 năm nay, đánh qua hơn 70 trận, chưa hề thất bại, nay đến nước này, hoàn toàn không phải là ta vô năng, mà là ông trời muốn diệt ta …..

          Để chứng minh điều đó, ông giục ngựa xông đến trùng vây của quân địch, chém chết một tướng lĩnh quân Hán và mấy trăm sĩ binh. Cuối cùng, trong vòng vây trùng trùng, Hạng Vũ bị bức phải đến đình Ô Giang 乌江bên bờ tây Trường giang 长江. Lão đình trưởng đình Ô Giang khuyên Hạng Vũ vượt sông đào thoát, sau này sẽ chỉnh đốn lại cờ trống. Hạng Vũ tạ tuyệt, đem chiến mã tặng cho lão đình trưởng, ngậm ngùi nói rằng:

          - Trời muốn diệt ta, có thể trốn chỗ nào được đây! Năm đó ta từ bờ đối diện dẫn 8000 con em đến, nay chỉ còn sót lại mỗi mình ta! Ta còn mặt mũi nào gặp phụ lão Giang Đông nữa …..

          Hạng Vũ rút kiếm, thung dung tự sát, lúc chết chỉ mới 31 tuổi …..

          Tư Mã Thiên nghe qua, cảm động muôn phần: Người của quê hương Lưu Bang mà đối với Hạng Vũ tôn kính như vậy, thế thì Hạng Vũ quả thực là một anh hùng hào kiệt. Ông dùng bầu nhiệt huyết của tuổi trẻ tiến hành so sánh Hạng Vũ với Lưu Bang gian trá quỷ kế, Hạng Vũ sống oanh oanh liệt liệt, chết cũng kinh thiên động địa.

          Về sau, khi Tư Mã Thiên viết Thái Sử Công thư 太史公书, xem Hạng Vũ như các đế vương khác, đưa vào “bản kỉ” 本纪, để bày tỏ sự coi trọng và lòng tôn kính đối với Hạng Vũ. Trong Hạng Vũ bản kỉ 项羽本纪,  đối với sự tích của Hạng Vũ, Tư Mã Thiên đã giới thiệu một cách tường tận, đối với kết cục cuối cùng của Hạng Vũ bày tỏ sự đồng tình và thương tiếc một cách sâu sắc. Còn trong Cao Tổ bản kỉ 高祖本纪, Tư Mã Thiên đã không nể tình vạch rõ con người Lưu Bang và gia đình. Lấy thái độ đó đối đãi với kẻ thống trị đương triều là điều mà chưa có một sử học gia lịch sử nào cả gan làm qua ….

          Tư Mã Thiên tại huyện Bái thu tập được nhiều dật sự và chi tiết liên quan đến cuộc tranh hùng Lưu Hạng, sau đó Tư Mã Thiên chuyển đến Đại Lương 大梁 (nay là Khai Phong 开封 Hà Nam 河南), tưởng niệm chiến trường xưa nơi mà hai nước Tần Nguỵ quyết chiến.

          Sau khi qua Đại Lương, Tư Mã Thiên men theo Hoàng hà 黄河trực tiếp về Trường An 长安, kết thúc cuộc lữ hành trường đồ này.

          Lần mạn du này của Tư Mã Thiên là hành động vĩ đại mà trước đây chưa từng có. Ông du lịch khắp vạn lí sơn hà của tổ quốc, nhìn thấy được phong tục nhân văn khác nhau của các nơi, cũng khảo sát được di tích thẳng cảnh, biết được rất nhiều dật sự về nhân vật lịch sử, tầm nhìn được mở rộng.

                                                                       Huỳnh Chương Hưng

                                                                       Quy Nhơn 12/5/2022

Nguồn

TƯ MÃ THIÊN

司马迁

 Tác giả: Đặng Tương Tử 邓湘子

Triết Giang thiếu niên nhi đồng xuất bản xã, 2006.