Dịch thuật: Kim vi Sâm dữ Thương (377) (Đặng Trần Côn: Chinh phụ ngâm)

 

KIM VI SÂM DỮ THƯƠNG (377)

今為參與商

Mà nay là như sao Sâm với sao Thương

 

          Sâm dữ Thương 參與商/参与商: Sao Sâm và sao Thương. Sao Sâm tức “Sâm tinh” 参星ở phía tây, sao Thương tức “Thương tinh” 商星 cũng gọi là “Thần tinh” 辰星 ở phía đông. Hai sao này không bao giờ xuất hiện cùng một lúc, hễ sao này mọc thì sao kia lặn. Trong văn học cổ Trung Quốc, thường dùng “Sâm Thương” để ví vợ chồng hoặc bạn bè cách xa, không thể gặp nhau, hoặc anh em không hoà mục, cũng được dùng để ví sự đối lập. Như trong bài Tặng Vệ Bát xử sĩ 赠卫八处士 của Đỗ Phủ 杜甫có câu:

Nhân sinh bất tương kiến

Động như Sâm dữ Thương

人生不相见

动如参与商

(Đời người khi biệt li thường khó gặp được nhau

Giống như sao Sâm và sao Thương hễ sao này mọc thì sao kia lặn)

          Phương Nhạc 方岳 thời Tống ở bài Thứ vận Trình Vụ Thực kiến kí 次韵呈务实见记 có câu:

Tích vi Đẩu dữ Ngưu

Kim vi Sâm dữ Thương

昔为斗与牛

今为参与商

(Xưa như sao Đẩu với sao Ngưu

Nay như sao Sâm với sao Thương)

https://m.gushiju.net/ju/2111219

          Và ở bài Cựu đề Tô Vũ thi 旧题苏武诗 của một tác giả thời Hán không rõ tên, có đoạn:

Cốt nhục duyên chi diệp

Kết giao diệc tương nhân

Tứ hải giai huynh đệ

Thuỳ vi hành lộ nhân

Huống ngã liên chi thụ

Dữ tử đồng nhất thân

Tích vi uyên dữ ương

Kim vi Sâm dữ Thần

Tích giả thường tương cận

Mạo nhược Hồ dữ Tần

…………….

骨肉缘枝叶

结交亦相因

四海皆兄弟

谁为行路人

况我连枝树

与子同一身

昔为鸳与鸯

今为参与辰

昔者常相近

邈若胡与秦

……………..

(Anh với em như lá với cành

Bạn bè như cũng tương thân như thế

Bốn biển đều là huynh đệ

Có ai là kẻ qua đường đâu

Huống chi chúng ta như cây liền cành

Tôi và anh đều từ một thân mà ra

Xưa như chim uyên với chim ương

Nay như sao Sâm với sao Thần

Xưa thường luôn bên nhau

Giờ xa cách như kẻ đất Hồ người đất Tần)

……………

https://so.gushiwen.cn/mingju/juv_831d79000b23.aspx

Câu 377 bản diễn Nôm “Chinh phụ ngâm diễn ca” tương truyền của Đoàn Thị Điểm là:

Bây giờ nỡ để cách vời Sâm Thương (320)

                                                                            Huỳnh Chương Hưng

                                                                            Quy Nhơn 27/01/2022