Dịch thuật: Khiến người lại nhớ câu Bình Nguyên Quân (2192) ("Truyện Kiều")

 

KHIẾN NGƯỜI LẠI NHỚ CÂU BÌNH NGUYÊN QUÂN (2192)

          Bình Nguyên Quân (? – năm 251 trước công nguyên): Tức Triệu Thắng 赵胜, công tử tông thất nước Triệu, con của Triệu Vũ Linh Vương 赵武灵王, em Triệu Huệ Văn Vương 赵惠文王. Nhân vì hiền năng mà nổi danh, phong ở Đông Vũ Thành 东武城, phong hiệu là Bình Nguyên Quân 平原君. Triệu Thắng lấy lễ đối đãi người hiền, tôn trọng kẻ sĩ, quan hệ với bạn bè rất tốt. Nhưng ông không chú ý lễ mạo đối với bình dân. Về sau, dưới kiến nghị của một môn khách quan hệ tốt với bình dân, uy danh của ông ngày càng lớn. Triệu Thắng lúc đầu làm tướng cho Triệu Huệ Văn Vương, sau khi Triệu Huệ Văn Vương qua đời, ông làm tướng cho Triệu Hiếu Thành Vương 赵孝成王.

          Năm Triệu Hiếu Thành Vương thứ 7 (năm 259 trước công nguyên), sau trận chiến Trường Bình 长平, quân Tần bao vây đô thành Hàm Đan 邯郸 của nước Triệu, hình thế vô cùng nguy cấp. Triệu Vương phái Triệu Thắng đi cầu viện nước Nguỵ và nước Sở. Môn khách Mao Toại 毛遂 tự tiến cử lấy mình, theo Triệu Thắng đến nước Sở cầu viện, cuối cùng Mao Toại thuyết phục được Sở Vương. Sở Khảo Liệt Vương 楚考烈王 phái Xuân Thân Quân Hoàng Yết 春申君黄歇 đem quân cứu Triệu. Trước khi viện quân đến, trong thành Hàm Đan cạn kiệt lương thực, Triệu Thắng phân phát hết gia tài của mình, phát động binh sĩ kiên thủ thành trì, thời gian lâu đến 3 năm. Cho đến khi viện quân của Xuân Thân Quân 春申君 nước Sở và Tín Lăng Quân 信陵君 nước Nguỵ đến, Hàm Đan được giải vây.

          Năm Triệu Hiếu Thành Vương thứ 15 (năm 251 trước công nguyên), Bình Nguyên Quân Triệu Thắng qua đời.

https://baike.baidu.com/item/%E8%B5%B5%E8%83%9C/40767?fromtitle=%E5%B9%B3%E5%8E%9F%E5%90%9B&fromid=314647

Từ rằng: “Lời nói hữu tình

Khiến người lại nhớ câu Bình Nguyên Quân”

(“Truyện Kiều” 2191 – 2192)

Bình Nguyên Quân: Công tử nước Triệu thời Chiến Quốc, có tiếng hào hiệp, biết người, trong nhà có hàng ngàn tân khách.

(Đào Duy Anh: “Từ điển Truyện Kiều”, nxb Khoa học xã hội, Hà Nội – 1989)

Xét: Theo ý riêng, câu 2192 này, Từ Hải nhắc đến câu “Linh nhân khước ức Bình Nguyên Quân”  令人卻憶平原君 (Khiến người lại nhớ đến Bình Nguyên Quân) của Cao Thích 高適, vì câu 2188 ở trên, Kiều có nói “Biết đâu mà gửi can trường vào đâu” tức nhắc đến câu “Vị tri can đảm hướng thuỳ thị” 未知肝膽向誰是 (Không biết phải trải gan ruột cùng ai). Thuý Kiều nhắc câu trước, Từ Hải nhắc câu sau, “Vị tri can đảm hướng thuỳ thị. Linh nhân khước ức Bình Nguyên Quân”, hai câu trong bài Hàm Đan thiếu niên hành 邯鄲少年行  của Cao Thích.

                                                             Huỳnh Chương Hưng

                                                                 Quy Nhơn 08/12/2020