Dịch thuật: Chu phi thuỷ bất hành ... (Khổng Tử gia ngữ)


     孔子曰: 舟非水不行, 水入舟则没. 君非民不治, 民犯上则倾. 是故君子不可不严也, 小人不可不整一也.
                                                                            (孔子家语 - 颜回第十八)

          Khổng Tử viết: Chu phi thuỷ bất hành, thuỷ nhập chu tắc một. Quân phi dân bất trị, dân phạm thượng tắc khuynh. Thị cố quân tử bất khả bất nghiêm dã, tiểu nhân bất khả bất chỉnh nhất dã.
                                                         (Khổng Tử gia ngữ- Nhan Hồi đệ thập bát)

          Khổng Tử bảo rằng:
          - Thuyền mà rời khỏi nước thì thuyền sẽ không thể đi được, nước mà vào thuyền thì thuyền sẽ chìm. Vị quân chủ mà xa rời dân thì không thể trị lí đất nước, dân mà phạm thượng gây loạn thì sẽ bị diệt vong. Cho nên, quân tử không thể không nghiêm cẩn,  tiểu nhân không thể không chấn chỉnh.

Chú của người dịch
          Khổng Tử gia ngữ 孔子家语: còn gọi là Khổng thị gia ngữ 孔氏家语, nói tắt là Gia ngữ 家语. Đây là bộ trứ tác của Nho gia, nguyên bản có 27 quyển, bản hiện nay có 10 quyển, tổng cộng 44 thiên. Khổng Tử gia ngữ ghi lại tư tưởng cùng ngôn hành của Khổng Tử và môn đệ của Khổng Tử.
          Bản Khổng Tử gia ngữ hiện nay gồm 10 quyển, 44 thiên, Vương Túc 王肃 thời Nguỵ chú. Sau sách có  phụ thêm bài tự của Vương Túc, và “Hậu tự” 后序.
Quyển Khổng Tử gia ngữ do Vương Ứng Lân王应麟chủ biên, phần tự của Vương Túc để ở đầu sách và không có phần “Hậu tự”.
          Đoạn này ở quyển 5, thiên thứ 18 Nhan Hồi 颜回.

                                                           Huỳnh Chương Hưng
                                                          Quy Nhơn 14/8/2020
                                                                                                           
Nguồn
KHỔNG TỬ GIA NGỮ
孔子家语
Chủ biên: Vương Ứng Lân 王应麟
Trường Xuân . Thời đại văn hoá xuất bản xã, 2003