Thứ Bảy, 26 tháng 10, 2019

Dịch thuật: Trường Tự Kiệt Nịch (thành ngữ)

Đăng lúc  17:42  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật

TRƯỜNG TỰ KIỆT NỊCH
长沮桀溺

Giải thích: chỉ cao nhân ẩn cư, hoặc hình dung việc lui về với ruộng đồng lánh thế sự.
Xuất xứ: Xuân Thu . Khổng Khâu đệ tử “Luận ngữ - Vi Tử” 论语 - 微子.

         Thời Xuân Thu, Khổng Tử 孔子chu du các nước tuyên truyền chủ trương chính trị của mình. Ngày nọ, Khổng Tử trên đường gặp hai người đang cày ruộng. Khổng Tử bảo Tử Lộ 子路 đến hỏi đường.
          Hai người nọ, một người tên Trường Tự 长沮 (1), người kia tên Kiệt Nịch 桀溺 là hai vị ẩn sĩ. Trường Tự hỏi Tử Lộ:
          - Người ngồi trên xe cầm dây cương kia là ai?
          Tử Lộ đáp là Khổng Khâu.
          Trường Tự bèn nói:
          - Ông ấy là người biết rõ đường , hà tất phải đến hỏi chúng tôi?
          Tử Lộ lại đi hỏi Kiệt Nịch
          Kiệt Nịch hỏi Tử Lộ:
          - Ông là ai?
          Tử Lộ đáp rằng:
          - Tôi tên là Trọng Do 仲由.
          Kiệt Nịch lại hỏi:
          - Ông là học trò của Khổng Khâu nước Lỗ phải không?
          Tử Lộ đáp phải.
          Hai vị ẩn sĩ đối với việc chu du các nước của Khổng Tử rất không hài lòng, liền nhân đó nói rằng:
          - Nay thiên hạ động loạn, như nước lớn cuồn cuồn chảy, ai mà có thể cải biến được nó? Ông theo cùng với ông ta tránh người ác, chẳng bằng theo các ẩn sĩ tránh cuộc đời này.
          Sau đó hai người lại tiếp tục cắm cúi cày ruộng, không để ý gì đến Khổng Tử và các học trò.
          Khổng Tử nghe qua mấy lời của hai vị ẩn sĩ, than rằng:
          - Bảo ta ẩn cư chốn núi rừng, cùng sống chung với bầy phi cầm tẩu thú, ta làm không được; bảo ta theo các ẩn sĩ xa lánh cuộc đời và mọi người, cũng không được. Nếu thiên hạ hữu đạo, chính trị trong sáng, thì ta cần gì phải bôn ba khắp nơi để mưu cầu sự thay đổi?

Chú của người dịch
Về âm đọc tên nhân vật 長沮 / 长沮:
          Với chữ trong Khang Hi tự điển có mấy bính âm sau:
- jū :  Đường vận, Tập vận, Vận hội, Chính vận đều phiên thiết là TỬ DƯ 子余, âm (tư).
- jū : Quảng vận phiên thiết là TRẮC NGƯ 侧鱼, Tập vận phiên thiết là TRĂN NGƯ 臻鱼, đều có âm là (trư)
- jǔ : Quảng vận phiên thiết là TỪ LỮ 慈吕. Tập vận, Vận hội phiên thiết là TẠI LỮ 在吕. Chính vận phiên thiết là TÁI LỮ 再吕, đều có âm là (tự)
          Và Quảng vận cũng có phiên thiết là TẬT DƯ 疾余, Tập vận phiên thiết là TƯỢNG LỮ 象吕 đều có âm là (tự).
- zǔ : Tập vận phiên thiết là TRÁNG SỞ 壮所. Âm   (trở).
- : Quảng vận, Tập vận, Chính vận đều phiên thiết là TƯƠNG DỰ 将预. Âm (tự)
- jiān : Tập vận phiên thiết là TƯƠNG TIÊN 将先, âm là (tiên).
(Hán ngữ đại từ điển xuất bản xã, 2002, trang 561)
Tên nhân vật長沮 / 长沮 có bính âm là [cháng jǔ], chú âm phù hiệu là
[ㄔㄤˊ ㄐㄨˇ ]. Chữ có bính âm là [], âm Hán Việt là [tự].
          Như vậy tên nhân vật長沮 / 长沮 đọc là Trường Tự.

                                                         Huỳnh Chương Hưng
                                               Quy Nhơn 26/10/2019

Nguyên tác Trung văn
TRƯỜNG THƯ KIỆT NỊCH
长沮桀溺
TRUNG QUỐC THÀNH NGỮ CỐ SỰ TỔNG TẬP
中国成语故事总集
(tập 1)
Chủ biên: Đường Kì 唐麒
Trường Xuân – Thời đại văn nghệ xuất bản xã, 2004


Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top