Chủ Nhật, 13 tháng 10, 2019

Dịch thuật: Tín thị lập thân chi bản, thứ nãi tiếp vật chi yếu (Vi lô dạ thoại)

Đăng lúc  16:46  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật



信是立身之本   恕乃是接物之要
一信字是立身之本, 所以人不可无也
一恕字是接物之要, 所以终身可行也
                                                                             (围炉夜话)

TÍN THỊ LẬP THÂN CHI BẢN   THỨ NÃI TIẾP VẬT CHI YẾU
Nhất tín tự thị lập thân chi bản, sở dĩ nhân bất khả vô dã
Nhất thứ tự thị tiếp vật chi yếu, sở dĩ chung thân khả hành dã
                                                                            (Vi lô dạ thoại)

TÍN LÀ CÁI GỐC ĐỂ LẬP THÂN
 THỨ LÀ ĐIỀU QUAN TRỌNG ĐỂ XỬ THẾ
          Chữ tín là cái gốc để lập thân, cho nên làm người không thể không có nó.
          Chữ thứ là phẩm đức quan trọng để xử thế, cho nên suốt cả đời có thể thực hành.

Phân tích và thưởng thức
          Đối với chữ “tín” , trong Thuyết văn 说文 giải thích rằng:
          Nhân ngôn dã, nhân ngôn tắc vô bất tín giả, cố tùng nhân ngôn.
          人言也, 人言则 无不信者, 故从人言
          (Là lời nói của con người, lời nói của con người không có lời nào mà không đáng tin, cho nên có chữ “nhân” và chữ “ngôn”).
          Từ đó có thể thấy, “tín” chính là những lời mà con người nói ra. Một người nếu không có “tín”, người khác sẽ xem anh ta không ra gì, thế thì anh ta còn mặt mũi nào để giao tiếp với người? Chúng ta đều nói, người không có tín chính là người không có nhân cách, không ai dám giao tiếp, bởi vì họ sợ tinh thần mà họ bỏ ra đổi lại bằng những lời dối trá. Công ti không có tín, càng không có người dám làm ăn cùng, để tránh khỏi bị lường gạt. Một cá nhân cần có chỗ đứng trong xã hội, “tín” là vô cùng quan trọng, cho nên nói “tín” là cái gốc để lập thân.
          “Thứ” có nghĩa là suy từ ta ra người khác. Con người làm việc trong xã hội, không thể chỉ nghĩ cho bản thân mình, mà phải luôn nghĩ tới sự điều hoà cảnh huống của mình và của người khác, mới có thể giải quyết sự việc một cách khách quan, vừa không làm tổn thương người khác, mà cũng không có sự phán đoán bất công. Có nhiều việc cần nhiều người hợp tác mới có thể thành công. “Thứ” chính là loại thuốc làm trơn sự tranh chấp và xung đột phát sinh khi nhiều người cùng làm việc với nhau, cho nên nói nó là sự tu dưỡng quan trọng khi giao tiếp, đáng để suốt đời thực hành.

Chú của người dịch
Vi lô dạ thoại 围炉夜话: là một tác phẩm nổi tiếng đời Thanh, tác giả là Vương Vĩnh Bân 王永彬. Vi lô dạ thoại có 221 tắc, đề cập nhiều phương diện như đạo đức, tu thân, độc thư, an bần lạc đạo, giáo tử, trung hiếu, cần kiệm … nêu rõ hàm nghĩa sâu xa: lập đức, lập công, lập ngôn đều lấy “lập nghiệp” làm gốc.Vi lô dạ thoại 围炉夜话cùng với Thái căn đàm 菜根谭, Tiểu song u kí 小窗幽记 được gọi chung là “xử thế tam đại kì thư”.

Vương Vĩnh Bân 王永彬:
          Vương Vĩnh Bân tự Nghi Sơn 宜山, người đời gọi ông là Nghi Sơn tiên sinh 宜山先生, con cháu đời sau của họ Vương gọi ông là Nghi Sơn công 宜山公. Cuộc đời ông trải qua 5 vương triều: Càn Long 乾隆, Gia Khánh 嘉庆, Đạo Quang 道光, Hàm Phong 咸丰, Đồng Trị 同治. Ông sinh ngày 23 tháng Giêng năm Nhâm Tí thời Càn Long, mất ngày 25 tháng Giêng năm Kỉ Tị thời Đồng Trị, hưởng thọ 78 tuổi.
          Nguồn http://baike.baidu.com/view/53686.htm

                                                                     Huỳnh Chương Hưng
                                                                     Quy Nhơn 13/10/2019

Nguồn
VI LÔ DẠ THOẠI
围炉夜话
Tác giả: Vương Vĩnh Bân 王永彬
Thiểm Tây lữ du xuất bản xã, 2002. 

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top