Thứ Ba, 25 tháng 9, 2018

Dịch thuật: Nhân nhân tự nguy (thành ngữ)

Đăng lúc  18:49  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật

NHÂN NHÂN TỰ NGUY
人人自危
NGƯỜI NGƯỜI ĐỀU CẢM THẤY NGUY HIỂM

Giải thích: do bởi sự thống trị tàn khốc, mọi người đều cảm thấy nguy hiểm.
Xuất xứ: Hán . Tư Mã Thiên 司马迁: Sử kí – Lí Tư liệt truyện 史记 - 李斯列传.

          Năm 210 trước công nguyên, Tần Thuỷ Hoàng 秦始皇tuần hành xuất du, đi theo có Thừa tướng Lí Tư 李斯và Trung xa phủ lệnh kiêm Phù tỉ lệnh Triệu Cao 赵高, còn có người con nhỏ là Hồ Hợi 胡亥. Tháng 7 năm đó, Tần Thuỷ Hoàng đến Sa Khâu 沙丘 (nay là vùng Quảng Tông 广宗, Bình Hương 平乡tỉnh Hà Bắc 河北) thì bị bệnh, bệnh tình vô cùng nghiêm trọng, lệnh cho Triệu Cao viết chiếu thư cho người con lớn là thái tử Phù Tô 扶苏đang trấn thủ biên cương, giao quân đội cho Mông Điềm 蒙恬, lập tức đến Hàm Dương 咸阳chủ trì tang lễ.
Chiếu thư đã phong kín nhưng chưa kịp giao cho sứ giả thì Tần Thuỷ Hoàng qua đời.
          Lúc bấy giờ, chiếu thư, ấn tỉ đều trong tay Triệu Cao, chỉ có Hồ Hợi, Lí Tư, Triệu Cao cùng năm sáu tên hoạn quan thân tín biết Tần Thuỷ Hoàng qua đời, kì dư quần thần đều không biết. Triệu Cao âm hiểm nói với Hồ Hợi:
          - Hoàng đế qua đời, không lưu lại chiếu thư phong các anh em của ngài ai làm vương, mà chỉ ban cho Phù Tô một chiếu thư. Một khi Phù Tô về, có thể lên ngôi hoàng đế, còn ngài ngay cả phong địa nhỏ  bé cũng không có. Làm sao đây?
          Hồ Hợi cho rằng việc đó không biết làm sao. Triệu Cao bèn nói:
          - Nay đại quyền thiên hạ, bất luận ai sống ai chết, đều do ngài, thần và Lí Tư ba người nắm giữ, hi vọng ngài suy nghĩ kĩ.
          Hồ Hợi chịu không nổi sự quyến dụ của Triệu Cao, cuối cùng quyết định soán đoạt hoàng vị. Thế là, Triệu Cao thay mặt Hồ Hợi đi thương lượng với Thừa tướng Lí Tư. Khi mới bắt đầu, Lí Tư không đồng ý với cách làm đó, nhưng với sự mềm rắn của Triệu Cao, cuối cùng cũng thuận theo. Tiếp đó, ba người cùng nguỵ tạo chiếu thư của Tần Thuỷ Hoàng giao cho Phù Tô, nội dung là ban cho thanh kiếm để tự sát, tướng quân Mông Điềm không thể sửa chữa lỗi lầm của Phù Tô, thì làm bề tôi mà không tận trung cũng phải tự sát theo.
          Sau khi sứ giả đem chiếu thư đến Thượng Quận 上郡, Phù Tô khóc muốn tự sát, Mông Điềm nghi ngờ chiếu thư, nhưng sứ giả liên tục thúc giục, Phù Tô tự sát. Riêng Mông Điềm không chịu tự sát, sứ giả bèn lập tức áp giải Mông Điềm.
          Sau khi Hồ Hợi lên làm hoàng đế, xưng là Tần Nhị Thế 秦二世. Triệu Cao nêu chủ ý, nói rằng chỉ có thực hành pháp lệnh nghiêm khắc và hình phạt tàn khốc, đem người phạm pháp và những ai liên luỵ giết sạch, mới có thể củng cố chính quyền. Hồ Hợi nghe theo, tu sửa lại pháp luật. Tiếp đó, hạ lệnh giết chết tướng quân Mông Nghị 蒙毅 – người nắm giữ đại quyền, lại đem 12 công tử chém đầu ở phố Hàm Dương, đem 10 công chúa phân thây. Tài sản của họ đều bị tịch thu, quy về cho hoàng đế, người bị trị tội nhiều vô kể.
          Trong Sử kí –  Lí Tư liệt truyện, Tư Mã Thiên thuật rằng:
          “Pháp lệnh tru phạt ngày càng tàn khốc, quần thần ai ai cũng cảm thấy nguy hiểm, kẻ muốn làm phản đông lên.”
          Sự hoành hành bạo ngược của Tần Nhị Thế đối với bách tính càng khỏi phải nói. Chính trị hà khắc này cuối cùng đã kích khởi sự phản kháng nhân dân, vương triều Tần cũng theo đó mà diệt vong.

                                                       Huỳnh Chương Hưng
                                             Quy Nhơn 25/9/2018

Nguyên tác Trung văn
NHÂN NHÂN TỰ NGUY
人人自危
TRUNG QUỐC THÀNH NGỮ CỐ SỰ TỔNG TẬP
中国成语故事总集
(tập 1)
Chủ biên: Đường Kì 唐麒
Trường Xuân – Thời đại văn nghệ xuất bản xã, 2004. 

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top