Thứ Hai, 15 tháng 1, 2018

Dịch thuật: Ỷ môn ỷ lư (Thường dụng điển cố)

Đăng lúc  21:51  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật

Ỷ MÔN Ỷ LƯ
倚门倚闾

         : cổng lớn của làng thời cổ. Ỷ môn ỷ lư chỉ cha mẹ hoặc bậc trưởng bối nhớ và mong ngóng con.
          Điển xuất từ Chiến quốc sách – Tề sách lục 战国策 - 齐策六:
          Thời Chiến Quốc, Vương Tôn Giả 王孙贾làm thị thần cho Tề Mẫn Vương 齐闵王. Tề Mẫn Vương bị phản tướng giết chết. Vương Tôn Giả không biết việc này, trong triều không thấy Tề Mẫn Vương liền về nhà. Bà mẹ nói với Vương Tôn Giả:
          - Con thường ngày lên triều, sớm đi tối về, mẹ tựa cửa trông ngóng con; con chiều tối đi mà không về, thì mẹ tựa cổng làng mà trông ngóng con. Hiện con đang theo hầu quân vương, nay không biết tung tích quân vương ở đâu, sao con lại quay về đây?

Chú của người dịch
           王孙贾年十五, 事闵王. 王出走, 失王之处. 其母曰: 女朝出而晚来, 则吾倚门而望; 女暮出而不还, 则吾倚闾而望. 女今事王, 王出走, 女不知其处, 女尚何归?王孙贾乃入市中, : 淖齿乱齐国, 杀闵王, 欲与我诛者, 袒右!市人从者四百人, 与之诛淖齿, 剌而杀之.
                                                                                (战国策 - 齐策六)

          Vương Tôn Giả niên thập ngũ, sự Mẫn Vương. Vương xuất tẩu, thất vương chi xứ. Kì mẫu viết: “Nhữ triêu xuất nhi vãn lai, tắc ngô ỷ môn nhi vọng; nhữ mộ xuất nhi bất hoàn, tắc ngô ỷ lư nhi vọng. Kim nhữ sự vương, vương xuất tẩu, nhữ bất tri kì xứ, nhữ thượng hà quy?” Vương Tôn Giả nãi nhập thị trung, viết: “Trác Xỉ loạn Tề quốc, sát Mẫn Vương, dục dữ ngã tru giả, đản hữu!” Thị nhân tùng giả tứ bách nhân, dữ chi tru Trác Xỉ, thích nhi sát chi.
                                                                (Chiến quốc sách – Tề sách lục)

          Vương Tôn Giả 15 tuổi, theo hầu Mẫn Vương. Lúc bấy giờ, nước Yên đánh vào quốc đô, Mẫn Vương tháo chạy, không biết chạy đi đâu. Mẹ Vương Tôn Giả nói với Vương Tôn Giả rằng: “Con sáng sớm đi chiều về, thì mẹ tựa cửa trông ngóng con; đợi đến chiều tối mà con chưa về, thì mẹ ra tựa cổng làng trông ngóng con.  Nay con theo hầu đại vương, đại vương bỏ chạy mà con không biết đại vương chạy đi đâu, sao con còn về đây làm gì?”  Thế là Vương Tôn Giả bèn vào chợ, nói rằng: “Trác Xỉ làm loạn nước Tề, giết Mẫn Vương, ai muốn cùng ta giết hắn, hãy xắn tay áo bên phải!” Người trong chợ theo có đến 400 người, cùng Vương Tôn Giả giết chết Trác Xỉ.
          (Nguồn Quốc ngữ . Chiến quốc sách 国语 . 战国策, Lí Duy Kì 李维琦điểm hiệu, Nhạc Lộc thư xã, 2006.)

Trác Xỉ 淖齿 (? – năm 283 trước công nguyên): còn được viết là 卓齿 (Trác xỉ), 踔齿 (Trác xỉ) 悼齿 (Điệu Xỉ), tướng nước Sở thời Chiến Quốc. Sở Khoảnh Tương Vương 楚顷襄王năm thứ 15 (năm 284 trước công nguyên), tướng nước Yên là Nhạc Nghị 乐毅đánh đô thành nước Tề là Lâm Tri 临淄, Tề Mẫn Vương tháo chạy. Sở Khoảnh Tương Vương sai Trác Xỉ dẫn quân cứu Tề, được Tề Mẫn Vương nhậm dụng làm tướng. Sau Trác Xỉ giết Mẫn Vương, muốn cùng nước Yên phân chia đất Tề. Cuối cùng Trác Xỉ bị Vương Tôn Giả giết chết.
          Theo https://baike.baidu.com/item
Chữ : Theo Từ điển Hán Việt văn ngôn dẫn chứng của Nguyễn Tôn Nhan, chữ ngoài âm “náo” với 3 nét nghĩa: bùn đất, hoà hợp, đông đảo ra, với họ người thì đọc âm là “trác”.

                                                               Huỳnh Chương Hưng
                                                               Quy Nhơn 15/01/2018

Nguồn
THƯỜNG DỤNG ĐIỂN CỔ
常用典故
Biên soạn: Tôn Lập Quần 孙立群, Lí Ái Trân 李爱珍
Thượng Hải đại học xuất bản xã, 2005

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top