Thứ Hai, 6 tháng 11, 2017

Dịch thuật: Bàn Canh dời đô

Đăng lúc  23:44  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật

BÀN CANH DỜI ĐÔ

          Bàn Canh 盘庚 tính Tử , tên là Tuần , là vị đế vương của vương triều Thương. Phụ thân Bàn Canh là Thương vương Tổ Đinh 祖丁. Sau khi phụ thân mất, Bàn Canh không được kế thừa vương vị, mà là do Nam Canh 南庚kế thừa. Nam Canh là con của Thương vương Ốc Giáp 沃甲 – thúc phụ của phụ thân Bàn Canh. Sau khi Nam Canh mất, cũng chưa đến lượt Bàn Canh, mà là do anh của Bàn Canh là Dương Giáp 阳甲kế thừa vương vị. Mãi đến khi người anh qua đời, Bàn Canh mới được kế thừa vương vị.
          Ông Thang nhà Thương sau khi lật đổ sự thống trị của triều Hạ, đã định quốc đô tại đất Bạc , cũng chính là vùng Thương Khâu 商丘Nam 河南 ngày nay, đặt tên cho vương triều của mình là “Thương”. Bề tôi giỏi Y Doãn vẫn phò tá bên cạnh ông Thang, sau ông Thang, Y Doãn trước sau phò tá 4 đời quân vương. Sự hiền minh năng cán của ông đã giúp triều Thương từng bước phát triển dần trở nên lớn mạnh.
          Nhưng sau khi Y Doãn qua đời, triều Thương đã rơi vào thời kì xuống dốc. Quân vương đời thứ 6 là Thái Canh 太庚 chìm đắm trong sự hưởng lạc, không ngó ngàng gì đến triều chính.
          Mấy vị quân vương đời sau cũng đều bị cảnh thái bình trước mắt làm cho đầu óc mê muội, nhìn triều Thương ngày càng suy yếu. Đương thời, giữa tầng lớp quý tộc và vương thất không ngừng tranh đoạt, ngoài tranh đoạt quyền lợi ra, còn có việc nhòm ngó vương vị. Cho nên để bảo đảm sự thống trị của mình, các quân vương không thể không thu nạp biện pháp dời đô. Như vậy không chỉ đem theo bề tôi và kẻ thân tín trung thành với mình, mà còn có thể thoát được thế lực uy hiếp vương vị của mình.
          Dưới sự thống lĩnh của mấy đời quân vương, Thương vương bắt đầu từ Trọng Đinh 仲丁 , triều Thương đã trải qua 5 lần dời đô, cuối cùng đem đô thành dời đến đất Yểm   .
          Và như vậy, quân vương triều Thương đã đến đời thứ 20 là Bàn Canh. Bàn Canh suy tính tình hình đô thành lúc bấy giờ, tuy đất Yểm lúc ấy tương đối phồn hoa, nhân khẩu trong đô thành cũng đông, nhưng địa thế nơi đó rất thấp. Một khi gặp mưa lớn, cả thành thị bị nhấn chìm, giao thông với bên ngoài bị gián đoạn rất bất tiện. Cho nên, Bàn Canh đã nghĩ đến việc dời đô.
          Ý kiến vừa mới đưa ra, ngay lập tức đã vấp phải sự phản đối của rất nhiều quý tộc thượng tầng. Có người nói là cần phải giữ tông miếu tổ tông, có người nói là việc dời đô không có lợi, thậm chí còn có người cổ xuý bách tính gây rối. Kì thực, mục đích dời đô lần này của Bàn Canh với mục đích của các vị tiên vương không như nhau, ông hi vọng là vùng đất tốt có thể chỉnh đốn triều chính hiệu lệnh quần hùng.
          Đối mặt với các trở ngại đến từ bên ngoài, Bàn Canh không hề dao động ý nghĩ dời đô, mà ngay lập tức phát lệnh dời đô. Để diệt trừ những trở ngại, Bàn Canh nói tuyên cáo với thiên hạ:
          - Ta đã mời vu sư bói qua rất nhiều lần, việc dời đô là thuận ứng với ý trời, cũng là có lợi cho sự ổn định của đất nước và hạnh phúc của bách tính. Ta đã hạ quyết tâm, nếu ai dám phản đối, ta sẽ trừng phạt không khoan nhượng.
          Tuyên cáo vừa ban ra, không ai dám đứng lên phản đối.
          Thế là, dưới sự kiên trì của Bàn Canh, vào thế kỉ 14 trước công nguyên, lần thứ 6 triều Thương dời đô. Lần dời đô này, đã đem triều Thương phân làm 2 thời kì: Thương và Ân.
          Đúng như Bàn Canh đã nghĩ, đến được đô thành mới là đất Ân, chính trị, kinh tế của triều Thương đã xuất hiện một diện mạo mới.
          Cho nên, ngày nay chúng ta nhìn thấy rất nhiều văn vật đời Thương phát hiện tại An Dương Hà Nam, nơi đây chính là vùng đất Ân lúc bấy giờ. Từ những vật phẩm này cũng có thể thấy được, triều Thương sau khi dời đô đã tiến vào thời kì vô cùng phồn thịnh.
         
                                                         Huỳnh Chương Hưng
                                                         Quy Nhơn 06/11/2017

Nguyên tác Trung văn
BÀN CANH THIÊN ĐÔ
盘庚迁都
Trong quyển
TRUNG QUỐC LỊCH SỬ CỐ SỰ
中国历史故事
Biên soạn: Sơ Dương Tả Tả 初阳姐姐
Trường Xuân: Cát Lâm văn sử xuất bản xã, 2015.

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top