Thứ Ba, 20 tháng 10, 2015

Dịch thuật: Da Luật Đức Quang

Đăng lúc  21:24  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật

DA LUẬT ĐỨC QUANG

          Da Luật Đức Quang 耶律德光 (902 – 947) tức Liêu Thái Tông 辽太宗. Tộc Khất Đan 契丹 (1),  tự Đức Cẩn 德谨, tên Khất Đan là Nghiêu Cốt 尧骨, con thứ Liêu Thái Tổ. Năm Thiên Tán 天赞 thứ 1 đời Thái Tổ (năm 922), ông nhậm chức Thiên hạ binh mã Đại nguyên soái. Năm Thiên Hiển 天显 thứ 1 (năm 926), Thái Tổ mất, Thái Tổ Thuật Luật hoàng hậu 太祖述律皇后lập ông làm đế. Sau đánh nhà Hậu Đường, được 16 châu ở Yên Vân 燕云. Tháng Giêng năm Đại Đồng 大同 thứ 1 (năm 947), công hạ kinh đô triều Tấn là Khai Phong 开封. Tháng 2, đặt quốc hiệu là Đại Liêu 大辽. Tháng 4, trở về phương bắc, nữa đường thì bị bệnh và qua đời. Miếu hiệu là Thái Tông 太宗. Đức Quang giỏi về thư pháp, có tài làm văn, trong sử ghi ông từng cùng cha mẹ và anh là Da Luật Bội 耶律倍 đến chùa Hoằng Phúc 弘福 xem tranh vẽ Quan Âm. Về sau đến lại, ông nói với tả hữu rằng:
          Ngày trước cùng cha mẹ và anh em đến thăm nơi đây, năm tháng chưa được bao lâu, nay ta đến chỉ có một mình!
          Bi thán khôn nguôi, bèn tự viết một thiên văn đề nơi vách để bày tỏ cảm xúc.
          Trong Toàn Liêu văn 全辽文 quyển 1 có thu tập 19 thiên văn của ông. Sự tích của ông được chép trong Liêu sử 辽史 quyển 3, 4 Thái Tông bản kỉ 太宗本纪, quyển 7 Nghĩa Tông Bội truyện 义宗倍传, trong Khất Đan quốc chí 契丹国志 quyển 2,3.
                                                                             (Tra Hồng Đức 查洪德)
Chú của người dịch
(1)- Khất Đan 契丹:  
- Trong Hán Việt tự điển của Thiều Chửu, chữ  có các âm đọc như sau: “Khế”, “Tiết”, “Khiết”, “Khất” với nghĩa khác nhau. Riêng âm “Khất”, ghi rằng:
          Khất đan 契丹 tên một nước nhỏ ngày xưa, thuộc tỉnh Trực Lệ bây giờ. Sau đổi là nước Liêu. (trang 124)
- Trong Khang Hi tự điển 康熙字典, trang 187 cũng các âm như trên. Riêng với âm “Khất” ghi rằng:
Tập vận 集韻 phiên thiết là KHI CẬT 欺訖 (Khất).
Khất Đan, quốc hiệu. Tống vi nam triều, Khất Đan vi bắc triều, hậu cải hiệu Liêu
契丹國號宋為南朝契丹北朝後改號遼
(Khất Đan là tên nước. Tống là nam triều, Khất Đan là bắc triều, sau đổi gọi là Liêu)
          Như vậy tên tộc người, tên nước đọc là “Khất Đan”. 

                                                                         Huỳnh Chương Hưng
                                                                        Quy Nhơn 20/10/2015

Nguồn
TRUNG QUỐC VĂN HỌC GIA ĐẠI TỪ ĐIỂN
LIÊU, KIM, NGUYÊN QUYỂN
中国文学家大辞典
, , 元卷
Chủ biên: Đặng Thiệu Cơ 邓绍基, Dương Liêm 杨镰
Bắc Kinh: Trung Hoa thư cục, 2006.

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top