Thứ Ba, 7 tháng 5, 2013

Dịch thuật: Phục Hi và Thần Nông - Tượng trưng của sự hình thành văn hoá Hoa Hạ

Đăng lúc  23:00  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật


PHỤC HI VÀ THẦN NÔNG
TƯỢNG TRƯNG CỦA SỰ HÌNH THÀNH VĂN HOÁ HOA HẠ

          Trong thần thoại cổ đại Trung Quốc có Phục Hi 伏羲, Phục Hi kết dây làm lưới, chế tạo ra những công cụ săn bắt mới, đồng thời “hoạ bát quái” 画八卦, “chính tính thị” 正姓氏, “chế giá thú chi lễ” 制嫁娶之礼, “tạo cầm sắt” 造琴瑟, đây chính là quá độ của thời đại săn bắt hướng đến thời đại nông nghiệp, phản ánh trình độ văn minh dần được nâng cao.
          Sau Phục Hi có Viêm Đế Thần Nông 炎帝神农, Thần Nông chế tạo ra nông cụ, nếm qua trăm loại cây cỏ, là người sáng tạo ra  văn minh nông nghiệp. Trong Xuân Thu Nguyên mệnh bao 春秋元命苞 ghi rằng:
          Thần Nông sinh tam thần nhi năng ngôn, ngũ nhật nhi năng hành, thất triêu nhi xỉ cụ, tam tuế nhi tri giá sắc bàn hí chi sự.
          神农生三辰而能言, 五日而能行, 七朝而齿具, 三岁而知稼穑般戏之事.
          (Thần Nông sinh ra được 3 ngày thì biết nói, 5 ngày thì biết đi, 7 ngày răng mọc đủ, 3 tuổi biết được những việc mùa màng vui chơi)
          Trong Hoài Nam Tử - Tu vụ huấn 淮南子 - 修务训 cũng ghi:
          Vu thị Thần Nông thị nãi thuỷ giáo dân bá chủng ngũ cốc, tướng thổ địa chi nghi, táo thấp phì cao cao hạ, thường bách thảo chi tư vị, thuỷ tuyền chi cam khổ, linh dân tri sở tị tựu. Đương thử chi thời, nhất nhật nhi ngộ thất thập độc.
          于是神农氏乃始教民播种五谷, 相土地之宜, 燥湿肥高高下, 尝百草之滋味, 水泉之甘苦, 令民知所避就. 当此之时, 一日遇七十毒.
          (Vì thế Thần Nông bắt đầu dạy dân gieo trồng ngũ cốc, xem đất đai thích nghi, khô hạn ẩm thấp tốt xấu, nếm mùi vị của trăm loại cỏ cây, sông suối ngọt đắng, khiến dân biến được chỗ nào tránh chỗ nào đến. Lúc bấy giờ, trong một ngày mà gặp phải 70 loại độc).
          Trong Lễ kí – Tế pháp 礼记 - 祭法 thì ghi rằng:
          Lệ Sơn thị, Viêm Đế dã, khởi vu Lệ Sơn. Hoặc viết Hữu Liệt Sơn thị (1).
          厉山氏, 炎帝也, 起于厉山. 或曰有烈山氏
          (Lệ Sơn tức Viêm Đế, khởi đầu ở Lệ sơn. Hoặc còn gọi là Hữu Liệt Sơn)
          Nông nghiệp thời nguyên thuỷ, khâu chủ yếu là nổi lửa đốt núi, mục đích là để khai khẩn đất rừng, xua đuổi dã thú, đây gọi là “đao canh hoả chủng” 刀耕火种. Danh hiệu “Viêm Đế”, “Liệt Sơn thị” có khả năng bắt nguồn từ đây.
          Kì thực, Phục Hi và Thần Nông cũng chính là nhân vật lãnh tụ trong thị tộc người Bùi Lí Cương 裴李崗 và người Từ Sơn 磁山 (2).
          Nghiêm túc mà nói, văn hoá Hoa Hạ  rốt cuộc bắt đầu từ khi nào? Có lẽ phải truy ngược lên thời kì 6000 năm trước công nguyên đến 4000 năm trước công nguyên, sự hỗ tương giao lưu, dung hợp và phân hoá của văn hoá đồ đá mới phân bố ở lưu vực Hoàng hà và lưu vực Trường giang chính là khởi đầu của sự hình thành văn hoá Hoa Hạ. Còn Phục Hi, Nữ Oa, Viêm Đế, Thần Nông và Hiên Viên, Hoàng Đế sau đó trong thần thoại chính là tượng trưng thần thoại của sự hình thành văn hoá Hoa Hạ.

CHÚ CỦA NGƯỜI DỊCH
(1)- Theo http://baike.baidu.com/view/41232.htm, câu này là lời chú của Trịnh Huyền 郑玄 khi chú bộ Lễ kí 礼记.
          Thiên Tế pháp 祭法 trong Lễ kí 礼记  ghi rằng:
Thị cố Lệ Sơn thị chi hữu thiên hạ dã, kì tử viết Nông, năng thực bách cốc.
是故厲山氏之有天下也, 其子曰農, 能殖百穀.
(Cho nên khi Lệ Sơn thống trị thiên hạ, con của ông ta tên là Nông có thể trồng trăm loại lúa)
(Theo Lễ kí dịch giải 禮記譯解 của Vương Văn Cẩm 王文錦, tập hạ, trang 675, Trung Hoa thư cục, 2007).
(2)- BÙI LÍ CƯƠNG 裴李岗: chỉ văn hoá Bùi Lí Cương, tức văn hoá thời đại đồ đá mới ở khu vực trung du Hoàng hà. Do bởi khai quật đầu tiên tại thôn Bùi Lí Cương, Tân Trịnh 新郑, Hà Nam 河南 nên có tên như thế.
TỪ SƠN 磁山: chỉ văn hoá Từ Sơn, tức văn hoá thời đại đồ đá mới tảo kì. Văn hoá Từ sơn phân bố chủ yếu ở Hà Bắc và phía bắc Hà Nam.
          Nguồn http://zh.wikipedia.org/wiki

                                                                       Huỳnh Chương Hưng
                                                                       Quy Nhơn 07/5/2013

Nguyên tác Trung văn
PHỤC HI THỊ HOÀ THẦN NÔNG THỊ
HOA HẠ VĂN HOÁ HÌNH THÀNH ĐÍCH TƯỢNG TRƯNG
伏羲氏和神农氏
华夏文化形成的象征
Trong quyển
ĐỒ VĂN TRUNG QUỐC THÔNG SỬ
图文中国通史
(tập Sử tiền sử - Chiến quốc)
Chủ biên: Triệu Hướng Tiêu 赵向标
Tân Cương nhân dân xuất bản xã, 2002.

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top