Thứ Hai, 25 tháng 2, 2013

Dịch thuật: Đông Phương Sóc và nàng Nguyên Tiêu

Đăng lúc  00:34  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật


ĐÔNG PHƯƠNG SÓC VÀ NÀNG NGUYÊN TIÊU

          Truyền thuyết này có liên quan đến tập tục ăn "Nguyên tiêu" (1). Tương truyền Hán Vũ Đế có một sủng thần tên là Đông Phương Sóc 东方朔,ông tính tình lương thiện, ưa khôi hài. Vào một ngày mùa Đông năm nọ, tuyết rơi liền mấy hôm, Đông Phương Sóc đến ngự hoa viên hái hoa mai cho Hán Vũ Đế. Vừa mới bước vào cổng, phát hiện có một cung nữ nước mắt đầm đìa đang định nhảy xuống giếng tự tận. Đông Phương Sóc vội chạy đến ngăn lại, hỏi rõ nguyên nhân. Hoá ra, cô cung nữ này tên là Nguyên Tiêu 元宵, ỏ nhà hãy còn song thân và một người em gái. Từ khi vào cung đến nay, cô chưa được gặp mặt người thân, mỗi năm khi Xuân đến lại càng nhớ nhà, cảm thấy mình không báo hiếu được cho song thân nên tìm đến cái chết. Đông Phương Sóc nghe qua cảnh ngộ rất cảm động, liền hứa rằng nhất định sẽ tìm cách để cô đoàn tụ với gia đình.
          Một ngày nọ, Đông Phương Sóc xuất cung, bày ra một gian hàng xem bói ở trên đường trong kinh thành Trường An. Nhiều người tranh nhau nhờ xem quẻ. Quẻ của mỗi người đều là “ngày rằm tháng Giêng lửa bén đến thân”. Trong phút chốc, cả kinh thành Trường An hoảng sợ, mọi người tranh nhau cầu xin, tìm cách giải trừ tai ương. Đông Phương Sóc bảo rằng:
          Chiều tối ngày rằm tháng Giêng, Hoả thần sẽ phái một thần nữ áo đỏ xuống phàm trần tra xét. Thần nữ chính là sứ giả phụng theo ý chỉ thiêu đốt kinh thành Trường An. Ta sao lục lại lời kệ đưa cho mọi người, có thể vào ngày hôm đó nghĩ ra được biện pháp.
          Nói xong liền vất xuống đất một tờ thiếp đỏ rồi sải bước ra đi. Mọi người vội nhặt lên  đem đến hoàng cung bẩm báo Hoàng thượng. Hán Vũ Đế cầm xem, chỉ thấy bên trên viết rằng:
Trường An  gặp nạn, lửa thiêu Đế khuyết, ngày 15 lửa trời,  đỏ rực suốt đêm.
          Vũ Đế kinh hãi liền cho mời Đông Phương Sóc túc trí đa mưu đến. Đông Phương giả vờ suy nghĩ rồi nói:
          Thần nghe nói Hoả thần rất thích ăn bánh trôi, nàng Nguyên Tiêu trong cung chẳng phải là người thường nấu cho bệ ăn đó sao? Đêm rằm tháng Giêng bệ hạ bảo nàng Nguyên Tiêu làm bánh trôi, bệ hạ thắp hương dâng cúng, truyền lệnh cho nhà nhà trong kinh thành đều làm bánh trôi đồng loạt dâng cúng Hoả thần. Truyền dụ cho thần dân vào đêm đó treo đèn, khắp thành đốt pháo, nổi lửa, giống như cả thành có lửa, làm như vậy có thể qua mặt được Thượng Đế. Ngoài ra, thông báo cho dân chúng ngoài thành vào đêm rằm tháng Giêng vào thành xem hoa đăng, để tiêu tai giải nạn.
          Hán Vũ Đế nghe qua vô cùng vui mừng liền truyền lệnh làm theo lời Đông Phương Sóc. Đến ngày rằm tháng Giêng, trong thành Trường An treo đèn kết hoa, người người vui chơi vô cùng náo nhiệt. Cha mẹ nàng Nguyên Tiêu cũng dẫn em gái của nàng vào thành. Khi họ nhìn thấy trên đèn treo trong cung viết 2 chữ “Nguyên Tiêu” liền hét lớn: “Nguyên Tiêu! Nguyên Tiêu!” Nàng Nguyên Tiêu nghe được và cuối cùng đoàn tụ với gia đình.
          Cứ như thế náo nhiệt suốt cả đêm, kinh thành Trường An quả nhiên vô sự. Hán Vũ Đế rất vui mừng liền hạ lệnh từ đó về sau mỗi năm đến rằm tháng Giêng đều làm bánh trôi dâng cúng Hoả thần, cả thành treo đèn đốt lửa. Nhân vì bánh trôi do nàng Nguyên Tiêu làm rất ngon cho nên ngày đó gọi là tết Nguyên tiêu.

CHÚ THÍCH CỦA NGƯỜI DỊCH
(1)- “Nguyên tiêu” 元宵 ở đây chỉ bánh trôi. “Nguyên tiêu” là một món ăn có nguồn gốc rất lâu đời. Đời Tống trong dân gian lưu hành một món ăn trong dịp tết Nguyên tiêu. Món ăn này lúc đầu gọi là “Phù nguyên tử” 浮元子, về sau gọi là “Nguyên tiêu” 元宵. Những người buôn bán còn gọi món này bằng một cái tên rất đẹp là “Nguyên bảo” 元宝.

                                                               Huỳnh Chương Hưng
                                                               Quy Nhơn 24/02/2013
                                                             Nguyên tiêu năm Quý Tị

Trích dịch từ nguyên tác Trung văn
NGUYÊN TIÊU TIẾT
元宵节

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top