Thứ Tư, 2 tháng 1, 2013

Dịch thuật: Huyết thống dị tộc của vương thất triều Đường

Đăng lúc  21:02  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật


HUYẾT THỐNG DỊ TỘC
CỦA VƯƠNG THẤT TRIỀU ĐƯỜNG

          Sự dung hợp dân tộc đại quy mô trong một thời gian dài đã khiến cho thành phần dân tộc và văn hoá của khu vực phương bắc Trung Quốc vốn là nơi Hán tộc tụ cư đã đi đến phức tạp hoá. Mặt khác, nhìn từ phạm vi rộng lớn hơn, dân tộc và văn hoá nguyên vốn đa dạng đã đi đến đơn giản hoá, tức sự “đồng hoá” dân tộc. Các dân tộc thiểu số tây vực tiến quân vào trung nguyên đã dần hoà nhập với Hán tộc và trong quá trình tiếp nhận dị tộc, Hán tộc cũng đã dần có một số tố chất của các dân tộc này. Vì thế, để tăng cường tính quyền uy và sức hiệu triệu của mình, giai cấp thống trị từ thời Bắc triều đến Tuỳ, Đường đều tự xưng là người Hán, nhưng rõ ràng không phải là Hán tộc theo đúng ý nghĩa vốn có. Đối với giai cấp thống trị nhà Đường mà nói, đây vừa là hiện thực xã hội gặp phải trước khi kiến lập chính quyền, lại là đặc tính dân tộc tự thân vốn có.
          Trong lịch sử xã hội phong kiến Trung Quốc, vương triều Đường họ Lí đương nhiên được xem là chính quyền Hán tộc trung nguyên điển hình, nhưng trên thực tế cũng giống như nhà Tuỳ, giai cấp thống trị nhà Đường tự thân có “nguồn gốc xuất phát từ di địch”, về điểm này tiền nhân đã chỉ ra từ lâu. Giai cấp thống trị nhà Đường xuất phát từ tập đoàn quân sự Quan Lũng 关陇 (1) phương bắc, lúc phát tích đầu tiên ở Tây Nguỵ thời Bắc triều, Lí Hổ 李虎, tổ phụ của Lí Uyên 李渊, vị hoàng đế khai quốc nhà Đường chính là một trong Tây Nguỵ bát trụ quốc 西魏八柱国 (2), đồng thời được Vũ Văn Thái 宇文泰 ban cho họ Tiên Ti 鲜卑 là Đại Dã 大野. Giai cấp thống trị nhà Đường tự xưng là người Hán, kì thực rất khả nghi. Triết học gia đời Tống là Chu Hi 朱熹 từng nói:
Đường nguyên lưu xuất vu di địch
唐源流出于夷狄
(Nhà Đường gốc xuất phát từ di địch)
           Trần Dần Khác 陈寅恪 trong Lí Đường thị tộc chi suy trắc 李唐氏族之推测 cũng đã chỉ ra rằng:
          Lí Đường nhất tộc chi sở dĩ quật khởi, cái thủ tái ngoại dã man tinh hãn chi huyết, chú nhập trung nguyên văn hoá đồi phế chi khu, cựu nhiễm kí trừ, tân cơ trùng khải, khuếch đại khôi trương, toại năng biệt sáng không tiền chi vĩ nghiệp.
          李唐一族之所以掘起, 盖取塞外野蛮精悍之血, 注入中原文化颓废之躯, 旧冉既除, 新机重启, 扩大恢张, 遂能别创空前之伟业.
          (Tộc nhà Đường họ Lí sở dĩ quật khởi là do bởi đã lấy dòng máu ngỗ ngược nhạy bén ngoài biên tái tưới lên thân xác văn hoá trung nguyên bạc nhược, vấy nhiễm cũ được loại trừ, cơ hội mới lại trổi dậy, khuếch đại khôi trương, sáng lập nên công nghiệp vĩ đại mà trước giờ chưa từng có)
          Những lời này đã được nhiều người thời nay tiếp nhận. Nhìn từ hiện thực lúc bấy giờ, mặc dù giới thống trị nhà Đường tự xưng là người Hán, nhưng trong hạt nhân của tôn thất vẫn có những tình huồng phong tục người Hồ không có cách gì sửa đổi được. Con trưởng của Lí Thế Dân 李世民 là Lí Thừa Càn 李承乾 đã bị phế bỏ ngôi vị thái tử chính là do bởi ông ta đắm chìm trong Hồ hoá mà không thể thoát ra được. Thi nhân Lí Bạch 李白 được xem là hậu duệ dòng nhánh của tôn thất nhà Đường, tướng mạo là:
Mâu tử quýnh nhiên, sỉ như ngạ hổ (3)
眸子迥然, 哆如饿虎
(Ánh mắt rực sáng có thần, miệng há to như hổ  đói)
đó là hình tượng một người Hồ tây vực điển hình. Mã Thừa Quân 马承钧 khi viết Đường đại Hoa bắc Phiên Hồ khảo 唐代华北蕃胡考 đầu tiên đề xướng thuyết Lí Bạch “phi Hán nhân”; Trần Dần Khác khi viết Lí Thái Bạch thị tộc chi nghi vấn 李太白氏族之疑问 cũng cho rằng Lí Bạch “vốn là người Hồ tây vực”; Linh Mộc Tu Thứ 铃木修次 người Nhật Bản trong Đường đại thi nhân luận 唐代诗人论 càng hoài nghi gia thế của Lí Bạch có huyết thống Iran hoặc Thổ Nhĩ Kì. Có thể thấy, tuy không thể xác quyết vương thất triều Đường xuất phát từ tộc nào, nhưng chí ít việc huyết thống dị tộc hỗn tạp là điều không cần phải nghi ngờ.
          Từ thời Bắc triều đến thời Tuỳ, sự dung hợp dân tộc đại quy mô đương nhiên đã khiến cho xã hội trung nguyên dung nhập huyết thống các dân tộc và các thành phần văn hoá, nhưng nhìn từ hình thức dung hợp, trên thực tế là một loại dung hợp bị động mang tính đối kháng lấy chiến tranh làm tiêu chí, nhưng đến thời Đường, tình hình đã phát sinh sự biến đổi trọng yếu. Sự dung hợp dân tộc thời Đường có thể nói là đã phát triển đến một giai đoạn mới trên cơ sở đời trước. Từ giai cấp thống trị mà nói, không chỉ tiêu tan ý thức lấy Hán tộc làm chủ thể  đối với “di địch” dị tộc, mà còn biểu hiện tình thế thông thoáng hơn, biến thế bị động trước đó thành chủ động, chủ động tiếp nạp dị tộc, mở rộng sự dung nạp. Phạm vi dung hợp dân tộc thời Đường rộng lớn hơn nhiều, trừ khu vực trung nguyên phương bắc truyền thống ra, đã tiến một bước mở rộng đến nam bắc Thiên sơn 天山, đến khu vực Trung Á, Nam Á cùng Đông Nam Á. Sau khi nhà Đường lập quốc, “bách tính được yên ổn, tứ di đều quy phục”, giai cấp thống trị có ý thức tiếp nhận đại quy mô các bộ tộc đã phụ thuộc hoặc dời vào trong nội địa như Đột Quyết 突厥, Cao Lệ 高丽, Thiết lặc 铁勒, đồng thời sắp xếp thoả đáng cho họ hoặc đãi ngộ hậu hĩ, thậm chí còn trao cho quan chức. Năm Trinh Quán 贞观 thứ 4 (năm 630), triều đình đã sắp xếp cho mấy chục vạn người thuộc các bộ tộc Đột Quyết ở vùng đất phương bắc, trao quan chức “từ ngũ phẩm trở lên hơn trăm người”, “nhập cư Trường An đến mấy ngàn nhà”. Như vậy đối với sự tiếp nhận đại quy mô các dân tộc thiểu số, không chỉ khiến cho văn hoá các dân tộc nhất thời tụ tập, mà còn thay đổi kết cấu chính quyền Hán tộc truyền thống. Trong các văn thần võ tướng thời Đường, người xuất thân từ Hồ tộc cực kì phổ biến, Tể tướng xuất thân từ người Hồ về số lượng đạt đến 1/10. Nguyên lão trọng thần của Đường Thái Tông là Trưởng Tôn Vô Kị 长孙无忌 nguyên vốn họ Thác Bạt 拓拔 thuộc hoàng tộc Bắc Nguỵ. Tướng lĩnh trấn thủ một vùng xuất thân từ người Hồ số lượng cũng rất nhiều, như An Lộc Sơn 安禄山, Tiết độ sứ 3 quận Bình Lư 平卢, Phạm Dương 范阳, Hà Đông 河东 gây ra loạn An Sử 安史 và Ca Thư Hàn 哥舒翰, giữ chức Phó nguyên soái nhà Đường trong cuộc dẹp trừ loạn An Sử đều là người Đột Quyết. Trong các buổi yến tiệc của hoàng đế triều Đường, Khả hãn Đột Quyết múa kiếm, tù trưởng Nam Việt ca hát là hiện tượng thường thấy, đó gọi là “Hồ Hán nhất gia”. Quy mô và mức độ dung hợp dân tộc không chỉ trước đây không có mà sau này cũng không có.
                                                                                       (còn tiếp)

CHÚ THÍCH CỦA NGƯỜI DỊCH
(1)- TẬP ĐOÀN QUÂN SỰ QUAN LŨNG: trong cuộc chiến tranh đoạt giữa Đông Nguỵ và Tây Nguỵ, một số cường hào địa chủ ở Quan Lũng 关陇 và Hà Đông 河东 đã quy phụ Vũ Văn Thái 宇文泰. Để thống nhất võ tướng của 6 trấn phương bắc với lực lượng cường hào địa chủ, Vũ Văn Thái đã tổ chức thành Quan Lũng quân sự quý tộc tập đoàn, lấy bát trụ quốc làm nòng cốt, lấy Đại tướng quân, Khai phủ làm thành viên chủ yếu, lấy hệ thống binh phủ làm cơ sở.
          Tập đoàn này là tập đoàn Hồ Hán kết hợp được kiến lập từ lực lượng vũ trang. Thời Tây Nguỵ, Bắc Chu, Tuỳ và Sơ Đường, họ chiếm địa vị thống trị, đỉnh thịnh là thời kì Bắc Chu và Tuỳ. Đến thời Võ Tắc Thiên 武则天 cơ bản kết thúc.
          Quan Lũng tập đoàn cũng còn gọi là Quan Lũng lục trấn tập đoàn, Lục trấn Hồ Hán Quan Lũng tập đoàn.
          Nguồn http://baike.baidu.com/view/110891.html
(2)- BÁT TRỤ QUỐC: tức Bát trụ quốc gia 八柱国家 gồm:
          - Vũ Văn Thái 宇文泰        - Nguyên Hân 元欣
          - Lí Hổ 李虎                      - Lí Bật 李弼
          - Triệu Quý 赵贵               - Vu Cẩn 于谨
          - Độc Cô Tín 独孤信         - Hầu Mạc Trần Sùng 侯莫陈崇
          Trong đó Vũ Văn Thái thống lĩnh chư quân.
          Nguồn http://baike.baidu.com/view/110891.html
(3)- Hai câu này trong Lí Hàn Lâm tập tự 李翰林集序. Về tác giả của Lí Hàn Lâm tập tự, có thuyết cho là của Giang Vạn Lí 江万里 thời Nam Tống, có thuyết cho là của Nguỵ Hạo 魏颢 thời Đường.
          Chữ “quýnh” trong nguyên tác viết với bộ (sước). Trong các tư liệu khác viết  là với bộ  (hoả).
         
                                                                          Huỳnh Chương Hưng
                                                                          Quy Nhơn 2/1/2013

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top