TỬ LỘ VÁC GẠO, HIẾU THẢO VỚI SONG THÂN
Tử Lộ 子路lúc trẻ, nhà rất nghèo, cha mẹ tuổi đã cao, ông đi làm
thuê cho người ta kiếm tiền phụng dưỡng cha mẹ. Tử lộ ăn khoẻ, thường ăn cám gạo
rau rừng và tạp lương để no bụng, nhưng Tử Lộ không để cho cha mẹ phải ăn những
thứ đó.
Một lần
nọ, cha mẹ muốn ăn cơm trắng, nhưng gạo đắt hơn tạp lương rất nhiều. Vì muốn để
cho cha mẹ ăn được cơm trắng, Tử Lộ hàng ngày đi vác đá ở một công trường, như
vậy có thể kiếm được một ít tiền. Sau khi có chút tiền, Tử Lộ đi bộ đến một thị
trấn cách xa hơn 50 dặm để mua, đem về nhà nấu lên cho cha mẹ ăn. Cha mẹ luôn
miệng khen cơm rất ngon. Tử Lộ nghe qua vô cùng vui mừng, nhưng bản thân ông vẫn
ăn tạp lương.
Về sau,
Tử Lộ bái Khổng Tử 孔子làm thầy, học tập thi thư lễ nhạc. Cứ cách 1 tháng ông
xin thầy về thăm nhà. Ngày nọ, Tử Lộ lại đến xin thầy. Khổng Tử hỏi rằng:
-Lẽ
nào cha mẹ ở nhà sinh bệnh?
Tử Lộ đáp:
-Thưa
thầy, không giấu gì thầy, cha mẹ con rất thích ăn cơm trắng, cho nên con thường
đến thị trấn cách xa hơn 50 dặm mua gạo vác về. Xin thầy cho phép!
Khổng Tử
nghe qua, nói với các học trò bên cạnh:
-Tử
Lộ quả là người con đại hiếu!
Sau khi
cha mẹ qua đời, nước Sở mời Tử Lộ ra làm quan. Lúc này Tử Lộ đã có cả trăm cỗ
xe ngựa, lại còn bổng lộc được hơn 100 gánh thóc. Mỗi khi Tử Lộ bưng bát cơm trắng
thơm ngon, ông nghĩ đến chuyện cũ trước đây vác gạo để phụng dưỡng cha mẹ, thế
là nước mắt tuôn rơi, rồi hát lên một bài ca:
Tích nhật bách lí bối mễ,
Hồi gia lưỡng lão khai nhan.
Hiện kim phụ mẫu khứ thế,
Vị năng dữ ngã đồng tịch
Đản nguyện thảo mộc bất điêu,
Vô nại sương tuyết nan ngao
Chính như ngư nhi quá hà,
Đối trước lưu thuỷ nhi khấp
Thương thiên như nhược kiến tình,
Bạn lai vong
linh cộng xan
Nhân thọ chung cứu hữu số,
Bất hiếu hậu hối mạc cập.
昔日百里背米
回家两老开颜
现今父母去世
未能与我同席
但愿草木不凋
无奈霜雪难熬
正如鱼儿过河
对着流水而泣
苍天如若见情
伴来亡灵共餐
人寿终究有数
不孝后悔莫及
(Ngày trước đi cả trăm dặm đội gạo,
Đem về nhà cha mẹ đều vui
Nay cha mẹ đều đã đi xa,
Chưa từng cùng ta chung bữa tiệc
Chỉ nguyện cây cỏ không héo úa,
Nhưng không biết làm sao chịu đựng được sương tuyết
Như cá qua sông, nhìn nước chảy mà khóc
Trời xanh nếu thấy được tình cảnh này
Hãy đến làm bạn
dùng bữa cùng với vong linh
Tuổi thọ của con người đều có số
Bất hiếu với cha mẹ thì sau này có hối hận cũng không
kịp)
Hát xong, Tử Lộ bưng bát cơm lên, ngơ ngẩn một hồi lâu mà vẫn chưa ăn.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 02/10/2026
Nguồn
TĂNG QUẢNG HIỀN VĂN
增广贤文
Thanh . Chu Hi Đào 周希陶 tu đính