Dịch thuật: Hàn lâm viện

HÀN LÂM VIỆN

          Hàn lâm viện 翰林院 là tên quan thự. Đời Đường thiết lập, vốn là nơi cung phụng các loại hình văn nghệ kĩ thuật cho nội đình, người có chức trách trong Hàn lâm viện gọi là Hàn lâm viện đãi chiếu 翰林院待诏 hoặc Hàn lâm viện cung phụng 翰林院供奉, là chức quan không chính thức, cũng không có quan hệ mật thiết với chính trị. Đời Tống, Hàn lâm viện tổng lãnh 4 cục: thiên văn, thư nghệ, đồ hoạ, y quan, ngay cả ngự trù trà tửu cũng có tên gọi Hàn lâm viện. Đầu đời Đường Huyền Tông 唐玄宗 lấy Hàn lâm viện đãi chiếu soạn thảo và phê đáp văn thư, cùng Hàn lâm viện cung phụng và Tập hiền học sĩ chia nhau nắm giữ chế thư chiếu sắc. Năm Khai Nguyên 开元thứ 26 đổi thành Hàn lâm học sĩ 翰林学士, nơi giữ chức trách đó gọi là Học sĩ viện 学士院, chuyên quản mật lệnh do hoàng đế trực tiếp ban bố, có hiệu là “nội tướng” 内相. Đời Tống gọi là Hàn lâm Học sĩ viện 翰林学士院. Đời Liêu trong Nam diện quan 南面官 thiết lập Hàn lâm viện. Đời Nguyên gọi là Hàn lâm kiêm Quốc lại viện 国吏院. Đời Minh đưa những sự việc như tu đính sử, trứ tác, đồ thư quy về Hàn lâm viện, chính thức trở thành quan thự ngoại triều. Đời Thanh theo chế độ đời Minh, thiết lập Hàn lâm viện, chủ quản biên tu quốc sử, ghi chép ngôn hành cùng những sinh hoạt của hoàng đế, giảng kinh sử, và soạn thảo các văn kiện liên quan đến điển lễ. Vị trưởng quan là Chưởng viện học sĩ 掌院学士, lấy đại thần sung vào, thuộc quan như Thị độc học sĩ 侍读学士, Thị giảng học sĩ 侍讲学士, Thị độc 侍读, Thị giảng 侍讲, Tu soạn 修撰, Biên tu 编修, Kiểm thảo 检讨 và Thứ cát sĩ 庶吉士 đều gọi chung là Hàn lâm.

Chú của người dịch

1- Nam diện quan 南面官 : hệ thống cơ cấu hành chính thống trị người Hán đời Liêu, đối lập với Bắc diện quan 北面官.

          Nam diện quan lấy “Hán chế” để thống trị người Hán và người Bột Hải 渤海; còn Bắc diện quan lấy “quốc chế” (tức chế độ triều Liêu) để thống trị người Khất Đan 契丹 và các dân tộc thiểu số khác.

          Theo http://baike.baidu.com/item

                                                                 Huỳnh Chương Hưng

                                                                 Quy Nhơn 24/12/2017

Nguồn

TRUNG QUỐC CỔ ĐẠI VĂN HOÁ THƯỜNG THỨC

中国古代文化常识

Biên soạn: Thiệu Sĩ Mai 邵士梅

                  Đào Tịch Giai 陶夕佳

                  Tưởng Tiểu Ba 蒋筱波

Tam Xuân xuất bản xã, 2008