Chủ Nhật, 17 tháng 5, 2020

Dịch thuật: Bí ẩn nguyên nhân cái chết của Đông Thái hậu Từ An

Đăng lúc  17:49  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật

BÍ ẨN NGUYÊN NHÂN CÁI CHẾT CỦA ĐÔNG THÁI HẬU TỪ AN

          Trong lịch sử triều Thanh, Đông Thái hậu Từ An 东太后慈安, một trong lưỡng cung Hoàng Thái hậu là nhân vật rất quan trọng cùng với Tây Thái hậu Từ Hi 西太后慈禧, nhưng vào ngày mồng 10 tháng 3 năm Quang Tự 光绪 thứ 7 (ngày 8 tháng 4 năm 1881), lúc 12 giờ, Đông Thái hậu Từ An trước giờ mạnh khoẻ không bệnh tật thình lình phát bệnh và đột ngột qua đời, thực là ngoài ý liệu của mọi người. Từ đó, cái chết của Đông Thái hậu Từ An trở thành một nghi án của Thanh cung.
          Đông Thái hậu Từ An họ Nữu Hỗ Lộc 钮祜禄, thuỵ Hiếu Trinh Hiển Hoàng Hậu 孝贞显皇后, người Tương hoàng kì Mãn Châu, sinh vào ngày 12 tháng 7 năm Đạo Quang 道光 thứ 17 (ngày 12 tháng 8 năm 1837), phụ thân là Mục Dương A 穆扬阿, từng giữ chức Quảng Tây hữu giang đạo 广西右江道. Khi Hàm Phong 咸丰 còn là hoàng tử, Nữu Hỗ Lộc thị đã là trắc phúc tấn của ông. Do bởi đích phúc tấn của ông (Tát Khắc Đạt thị 萨克达氏, sau được dâng tôn hiệu là Hiếu Đức Hiển Hoàng Hậu 孝德显皇后) qua đời trước khi Hàm Phong lên ngôi, tháng 2 năm Hàm Phong thứ 2 (1852), Hữu Hỗ Lộc thị được phong làm Trinh tần 贞嫔, tháng 5 tấn phong Trinh Quý phi 贞贵妃, tháng 10 lại được sách phong làm Hoàng hậu. Tháng 11 năm 1861 sau khi Hàm Phong đế qua đời, bà được tôn làm Mẫu Hậu Hoàng Thái Hậu, dâng tôn hiệu là Từ An, cùng Từ Hi Thái Hậu “thuỳ liêm thính chính” 垂帘听政, mọi người gọi bà là “Đông Thái Hậu” hoặc “Lão Phật Gia”, đối ứng với Tây Thái Hậu Từ Hi.
          Từ An và Từ Hi hình thành cặp đối sánh rõ rệt. Từ An là vị Hoàng hậu tốt,  đức cao vọng trọng, vì thế khi bà qua đời mọi người đều đau buồn thương tiết, đối với cái chết của bà nảy sinh sự hoài nghi. Đương thời Đông Thái hậu 45 tuổi, nhỏ hơn Tây Thái hậu 2 tuổi, “thể khí tố xưng cường kiện” 体气素称强健 (thể chất khí chất vồn mạnh khoẻ) (“Quang Tự truyện” 光绪传 của Khổng Hiếu Ân 孔孝恩, Đinh Kì 丁琪), còn Tây Thái hậu Từ Hi đang có bệnh. Cho nên khi nghe được tin dữ, rất nhiều triều thần đều cho là “Tây biên xuất sự” 西边出事 (phía bên Tây xảy ra việc), đợi đến khi biết kết quả mới kinh ngạc không thôi. Rất nhiều quan viên nêu hoài nghi, đặc biệt là Tả Tông Đường 左宗棠, lập tức hét to “có quỷ”.
          ..................
          Theo truyền thuyết, ngày mà Từ An Thái Hậu đột ngột qua đời hãy còn thị triều.
          Đương thời Xu phủ vương 枢府王 đại thần Dịch Hân 奕訢, Đại học sĩ Tả Tông Đường左宗棠, Thượng thư Vương Văn Thiều 王文韶, Hiệp biện Đại học sĩ Lí Hồng Tảo 李鸿藻 triều kiến Từ An, đều thấy trên mặt của bà không có dấu hiệu của bệnh, chỉ là hai bên má hơi đỏ, giống như có chút say, ngoài ra không có chỗ nào có đặc biệt gì. Sau giờ Ngọ, các đại thần quân cơ thoái triều, nội đình bỗng truyền báo Hiếu Trinh Thái hậu giá băng, mệnh cho các vị ở Xu phủ 枢府 (1) tức tốc thương nghị. Các đại thần kinh ngạc không thôi. Nhân vì trước đây đế hậu có bệnh luôn được quân cơ sau khi kiểm tra lập tức truyền ngự y cho thuốc. Còn lần này bỗng truyền báo tin Thái hậu giá băng, quả thực vô cùng kì lạ. Các đại thần vào cung của Từ An, thấy Từ Hi ngồi trên một chiếc ghế thấp, mắt nhìn Từ An tiểu liệm, vô cùng bình tĩnh nói rằng:
          - Đông Thái hậu vốn mạnh khoẻ, sao lại đột nhiên lại mất?
          Lúc nói rơm rớm nước mắt. Các đại thần đều khấu đầu an ủi, không dám hỏi chứng bệnh. Cuối cùng cũng làm xong tang sự một cách sơ sài.
         Căn cứ vào những biểu hiện của Từ Hi, mọi người cho rằng Từ Hi đã hạ độc Từ An. Hơn nữa, truyền thuyết có nói Hàm Phong để lại cho Từ An mật chiếu, bảo bà phải tuỳ thời mà xử tử Từ Hi. Bị sự lừa gạt của Từ Hi, Từ An đã thiêu huỷ mật chiếu, đem vũ khí lớn nhất đối kháng với Từ Hi huỷ đi. Từ Hi bèn hạ độc Từ An.
          Nguyên nhân cụ thể đối với cái chết đột ngột của Từ An đến nay vẫn tồn tại tranh nghị. Trừ thuyết bị trúng độc ra, còn thuyết tự sát, tự nhiên tử vong. Thuyết “tự sát” đến từ Thanh bại loại sao 清稗类钞. Trong sách này nói rằng:
          Hiếu Khâm thực chứng dĩ hối mại chúc thác, can dự triều chính, ngữ phả kích. Hiếu Trinh bất năng dung, hựu dĩ mộc nột bất năng dữ chi biện. Đại khuể, thôn tị yên hồ tự tận.
           孝钦实证以贿卖嘱托, 干预朝政, 语颇激. 孝贞不能容, 又以木讷不能与之辩. 大恚, 吞鼻烟壶自尽.
          (Thực tế chứng minh Hiếu Khâm đã hối lộ mua chuộc, can dự triều chính, lời nói quá khích. Hiếu Trinh không thể dung, nhưng vì hiền lành không giỏi ăn nói nên không thể cùng tranh biện. Bà tức giận, đã nuốt tị yên hồ (2) tự tận)
          Trong Thanh triều dã sử đại quan 清朝野史大观lại nói:
          Từ Hi mệnh thái y dĩ bất đối chứng chi dược trí tử vong.
          慈禧命太医以不对症之药致死亡
          (Từ Hi lệnh cho thái y dùng thuốc không đúng với bệnh khiến tử vong)
Để nói rõ Từ An vì dùng “thác dược trí tử” 错药致死 (dùng sai thuốc mà chết).
          Cho dù là “thuyết trúng độc” hay thuyết “tự sát” hoặc thuyết “dùng sai thuốc mà chết”, đều có cùng một điểm, tức Từ Hi hại chết Từ An. Nhưng cũng có học giả cho rằng Từ An “tự nhiên tử vong”. Từ Triệt 徐彻 trong Từ Hi đại truyện 慈禧大传 có khuynh hướng về thuyết “bệnh tử”. Đầu tiên tác giả cho rằng Từ An không giỏi trong việc xử lí chính sự, ví dụ như những lời nói khi triệu kiến thần tử không đủ phân lượng, chỉ biết hỏi tình hình sức khoẻ, hành trình xa gần v.v... cho nên căn bản bà không trở ngại gì cho Từ Hi về quyền lực chính trị, từ Hi cũng không cần phải hại chết bà.
          Từ Triệt đề xuất chứng cứ hai tắc liên quan đến việc Từ An phát bệnh được ghi chép trong Ông Đồng Hoà nhật kí 翁同龢日记:
          Một tắc là lúc Từ An Thái Hậu 26 tuổi từng bị bệnh “hữu loại can quyết” 有类肝厥 kéo dài đến 24 ngày, thậm chí đến mức “không thể nói năng”.
          Một tắc khác là vào ngày mồng 4 tháng 12 năm Đồng Trị 同治thứ 8 (1869), Từ An Thái Hậu bị “cựu tật phát tác, quyết nghịch bán thời hứa” 旧疾发作, 厥逆半时许 (bệnh cũ tái phát, hôn mê nửa tiếng đồng hồ). “Quyết chứng” 厥症 chủ yếu biểu hiện là đột nhiên hôn mê, bất tỉnh nhân sự, tứ chi phát lạnh, nhẹ thì thời gian hôn mê ngắn, nặng thì bất tỉnh thậm chí tử vong.
          Nhưng đó cũng chỉ là ý kiến của một nhà, còn như nguyên nhân chân chính Từ An Thái Hậu đột ngột qua đời, chỉ có thể là nghi án của Thanh cung và trở thành đề tài của mọi người lúc trà dư tửu hậu.

Chú của người dịch
1- Xu phủ 枢府: cơ cấu trung ương chủ quản đại quyền quân chính. Đời Tống đa phần chỉ Xu mật viện 枢密院, đời Minh và đầu đời Thanh đa phần chỉ Nội các 内阁, sau thời Ung Chính chỉ Quân cơ xứ 军机处.
2- Tị yên hồ 鼻烟壶: một vật nhỏ dùng đựng thuốc để hít.
         
                                                       Huỳnh Chương Hưng
                                                       Quy Nhơn 17/5/2020

Nguyên tác Trung văn
ĐÔNG THÁI HẬU TỪ AN TỬ NHÂN CHI MÊ
东太后慈安死因之谜
Trong quyển
TRUNG QUỐC VỊ GIẢI CHI MÊ
中国未解之谜
Tác giả: Hải Tử 海子
Trung Quốc Hoa Kiều xuất bản xã, 2013 

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top