Dịch thuật: Sầu đong càng lắc càng đầy (247) ("Truyện Kiều")



SẦU ĐONG CÀNG LẮC CÀNG ĐẦY (247)
          “Hộc” là một loại dụng cụ dùng để đong thời trước. 10 đấu là 1 hộc, cuối thời Nam Tống đổi lại 5 đấu là 1 hộc.
“Vạn hộc” 萬斛 (muôn hộc) cực ngôn dung lượng nhiều. Trong thơ văn cổ thường dùng “vạn hộc” để “đong” nỗi sầu, như:
          Vạn hộc tân sầu 万斛新愁 (Tống . Lí Di Tốn 李弥逊: Động tiên ca . Đoạn kiều tà lộ 洞仙歌 . 断桥斜路)
          Vạn hộc đôi sầu 万斛堆愁 (Tống . Chu Đôn Nho 朱敦儒: Mộc Lan Hoa mạn . Chỉ vinh hà tuấn nhạc 木兰花慢 . 指荣河峻岳)
          Vạn hộc thanh sầu 万斛清愁 (Tống  . Triệu Đỉnh 赵鼎: Động tiên ca . Không sơn vũ quá 洞仙歌 . 空山雨过)
Vạn hộc sầu sinh 万斛愁生 (Tống . Tạ Khoa 谢薖: Điệp luyến hoa . Nhất thuỷ doanh doanh ngưu dữ nữ蝶恋花 . 一水盈盈牛与女)
          Vạn hộc li sầu hưu cánh tố 万斛离愁休更诉 (Tống . Trương Hiếu Tường 张孝祥 : Thanh ngọc án . Hồng trần nhiễm nhiễm Trường An lộ 青玉案. 红尘冉冉长安路)

Sầu đong càng lắc càng đầy
Ba thu dọn lại một ngày dài ghê
(“Truyện Kiều” 247 – 248)
Sầu đong càng lắc càng đầy: Đong hạt ngũ cốc thì càng lắc càng vơi, chứ đong mối sầu thì càng lắc lại càng đầy thêm, tức càng tìm cách giải sầu thì sầu càng nặng. So với câu: Lửa phiền càng dập càng khêu mối phiền.
(Đào Duy Anh: “Từ điển Truyện Kiều”, nxb Khoa học xã hội, Hà Nội – 1989)
Trong “Kim Vân Kiều” (Đoạn trường tân thanh) do Bùi Khánh Diễn chú thích, ghi rằng:
          Cổ văn: Sầu trường vạn hộc
          古文: 愁腸萬斛
          (Bài Cổ văn: Lòng sầu đong muôn hộc)
(Sài Gòn: nxb Sống Mới, 1960)  

Xét: Theo “Tư liệu Truyện Kiều  - Bản Duy Minh Thị 1872” do GS Nguyễn Tài Cẩn phiên Nôm, thì câu 247 và 248 này là:
Sầu đong càng KHẮC  càng đầy
Ba thu GIỌN lại một ngày dài ghê
                                                     (Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, 2002)

                                                                Huỳnh Chương Hưng
                                                                Quy Nhơn 16/02/2020