Thứ Ba, 7 tháng 1, 2020

Dịch thuật: Ngựa xe như nước, áo quần như nen (48) ("Truyện Kiều")

Đăng lúc  10:20  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật


NGỰA XE NHƯ NƯỚC, ÁO QUẦN NHƯ NEN (48)
Niên hiệu Kiến Sơ 建初 nguyên niên, Hán Chương Đế 汉章帝muốn phong tước cho bà con bên ngoại, Mã thái hậu 马太后 không đồng ý. Mùa hè năm sau, đại hạn, có người phân tích tai hoạ đó cho rằng nguyên do là không phong tước cho ngoại thích. Người quản sự việc nhân đó mới dâng tấu, nên theo cựu điển, phong tước cho ngoại thích. Thái hậu ban chiếu không đồng ý, trong chiếu có câu:
          Tiền quá Trạc Long Môn Thượng, kiến ngoại gia vấn khởi cư giả, xa như lưu thuỷ, mã như du long.
          前过濯龙门上, 见外家问起居者, 车如流水, 马如游.
(Hôm trước đi qua Trạc Long Môn Thượng 濯龙门上, nhìn thấy người bên ngoại đến thăm nhà mẹ ta, dẫn theo rất nhiều nô bộc, có thể nói, xe nhiều như nước chảy, ngựa nhiều như rồng bơi )
(“Hậu Hán thư – Bản kỉ - Hoàng hậu kỉ thượng” 后汉书 - 本纪 - 皇后纪上)
            Thành ngữ “xa thuỷ mã long” 车水马龙 hoặc “mã long xa thuỷ” 马龙车水, xe chạy như nước chảy liên tục không dứt, ngựa nối đuôi nhau như rồng bơi, hình dung cảnh tượng phồn hoa náo nhiệt.

Dập dìu, tài tử giai nhân
Ngựa xe như nước, áo quần như nen
(“Truyện Kiều” 47 –  48)
Ngựa xe như nước: ngựa và xe tấp nập như nước chảy.
(Đào Duy Anh: “Từ điển Truyện Kiều”, nxb Khoa học xã hội, Hà Nội – 1989)
 Trong “Kim Vân Kiều” (Đoạn trường tân thanh) do Bùi Khánh Diễn chú thích, khi chú câu 48, ghi rằng:
          Hán thư: Xa như lưu thuỷ, mã như du long, y quan tắc lộ.
          : 車如流水, 馬如游龍, 衣冠塞路
          (Sách Hán: Xe như nước chảy, ngựa như cỏ dong, quần áo đầy đường)
(Sài Gòn: nxb Sống Mới, 1960) 

Xét: Câu 48 trong “Truyện Kiều” Nguyễn Du lấy ý từ thành ngữ “xa thuỷ mã long”.
Bản “Từ điển Truyện Kiều” của Đào Duy Anh, nxb Văn hoá thông tin, Hà nội – 2000, và trong “Kim Vân Kiều” (Đoạn trường tân thanh) do Bùi Khánh Diễn chú thích, câu 48 này là:
Ngựa xe như nước, áo quần như NÊM
Trong “Tư liệu Truyện Kiều  - Bản Duy Minh Thị 1872” do GS Nguyễn Tài Cẩn phiên Nôm, câu 48 là:
Ngựa xe như nước, áo quần như NEN

                                                                Huỳnh Chương Hưng
                                                               Quy Nhơn 07/01/2020

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top