Thứ Hai, 26 tháng 8, 2019

Dịch thuật: Chuột là Tí thần

Đăng lúc  18:18  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật

CHUỘT LÀ TÍ THẦN

          Trong dân gian Trung Quốc, câu chuyện chuột cưới vợ nhà nhà đều biết, tranh tết về đề tài chuột cưới vợ vô cùng phong phú. Ngày chuột gã con gái rất náo nhiệt: cũng gõ chiêng, đánh trống, khiêng kiệu, đốt pháo, bưng gà, ôm cá, thổi kèn, nói cười nghiêng ngả. Chú rể chuột cưỡi ngựa to lớn, ngựa ngẩng cao đầu, cô dâu chuột đầu đội hoa, ngồi kiệu, giống như đám rước dâu chốn nhân gian. Chuột rước dâu vào lúc nào? Tại Bắc Kinh 北京có câu ngạn ngữ:
Chinh nguyệt sơ thất, lão thử giá nữ.
正月初七, 老鼠嫁女
(Mồng 7 tháng Giêng, chuột gã con gái lấy chồng)
          Cũng có địa phương nói:
Thập thất thập bát hao tử thành gia.
十七十八耗子成家
(Ngày 17, 18 chuột lập gia đình)
          Tại sao chuột rước dâu vào ngày mồng 7? Bởi mồng 7 là một ngày đặc biệt liên quan đến con người. Trong Thái Bình ngự lãm 太平御览quyển 30 dẫn lời trong Đàm tẩu 谈薮 giải thích, loài người được sinh ra vào ngày mồng 7, nhân đó mà gọi là “nhân nhật” 人日 (1). Điều thú vị là, đêm đám cưới chuột, con người đang làm gì? Kì tử 祈子(cầu mong có con). Trong Tứ thời toản yếu 四时篡要, điển tịch của thời Đường ghi rằng:
          Phàm vô tử giả, phu phụ đồng vu phụ nhân gia đạo đăng trản, an tại sàng hạ, tắc đương nguyệt hữu dựng hĩ.
          凡无子者, 夫妇同于妇人家盗灯盏, 安在床下, 则当月有孕矣
          (Phàm những người không có con, vợ chồng cùng lấy trộm dĩa đèn nơi nhà một phụ nữ, đem về đặt ở dưới giường, thì tháng đó sẽ có mang)
          Trong dân gian có cách nói:
          Sơ thất thú tức phụ, thập thất giá khuê nữ, nhị thập thất thêm oa oa.
          初七娶媳妇, 十七嫁闺女, 二十七添娃娃
          (Mồng 7 cưới dâu, ngày 17 gã con gái, ngày 27 nhà có thêm bé)
          Tại Thành Đô 成都 Tứ Xuyên 四川 vào ngày Thượng nguyên 上元, nhà mẹ cô dâu đem dĩa đèn và lấy bột làm thành một đôi chuột nhỏ tặng cho nhà chồng cô gái, mục đích để con gái sẽ sinh con.
          Mọi người xem chuột là Tí thần 子神 còn có nội hàm văn hoá sâu xa. Như chúng ta đều biết, trong 12 con giáp, chuột đứng đầu. Sao chuột lại đứng đầu? nhìn từ thuộc tính của chuột, thời gian hoạt động của chuột là vào lúc nửa đêm, mà giờ Tí chính là lúc thiên địa tương giao, hỗn độn sơ khai, chuột là loại “hao trùng” 耗虫, không hao thì khí trời không khai mở, chỉ có chuột mới có bản lĩnh đem trời đất hỗn độn mênh mông cắn mở ra. Chuột có thể khai mở trời đất có đủ tài năng tạo ra trời đất, hoá sinh muôn vật, đương nhiên cũng bao gồm việc tạo ra con người.

Chú của người dịch
1- Nhân nhật 人日: còn gọi là “Nhân thắng tiết” 人胜节, “Nhân khánh tiết” 人庆节, là lễ tiết truyền thống Trung Quốc cổ xưa. Ngày mồng 7 tháng Giêng âm lịch là sinh nhật của loài người.
          Trong truyền thuyết thần thoại của Trung Quốc cổ đại, Nữ Oa 女娲 ban đầu sáng tạo ra thế giới, sau khi tạo ra các loài động vật gà chó heo dê trâu ngựa, đến ngày thứ 7 mới tạo ra loài người, người và động vật đều có sinh nhật của mình. Sinh nhật của gà là mồng 1 tháng Giêng, của chó là mồng 2, của dê là mồng 3, của heo là mồng 4, của trâu là mồng 5, của ngựa là mồng 6 và của loài người là mồng 7. Sinh nhật của thóc lúa là mồng 8 tháng Giêng.

                                                                    Huỳnh Chương Hưng
                                                                    Quy Nhơn 26/8/2019

Nguồn
TRUNG QUỐC ĐẢN SINH LỄ
中国诞生礼
Tác giả: Hình Lợi 邢莉
Thượng Hải: Thượng Hải văn hoá xuất bản xã, 2001

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top