Dịch thuật: Tại sao Tào Tháo dùng vàng ngọc để chuộc Thái Văn Cơ

 

TẠI SAO TÀO THÁO DÙNG VÀNG NGỌC

ĐỂ CHUỘC THÁI VĂN CƠ

          Trong số tam hùng Lưu Bị 刘备, Tôn Quyền 孙权, Tào Tháo 曹操cuối thời Đông Hán, người mà có sự tu dưỡng về văn hoá cao nhất có lẽ phải tính đến Tào Tháo. Tào Tháo là một trong những lãnh tụ của văn học Kiến An 建安, rất coi trọng người có tài hoa, đặc biệt khiến ông lưu lại mĩ danh thiên cổ đó là sự kiện ông tốn rất nhiều vàng ngọc để chuộc Thái Văn Cơ 蔡文姬nổi danh một thời.

          Thái Văn Cơ 蔡文姬, tự Chiêu Cơ 昭姬, người Trần Lưu 陈留 (nay là Khai Phong 开封Hà Nam 河南), con gái của Văn học gia Thái Ung 蔡邕thời Đông Hán. Thái Ung không chỉ sở trường về văn học, mà còn tinh thông thiên văn lí số, diệu giải âm luật. Thái Văn Cơ từ nhỏ đã mắt thấy tai nghe, vừa học rộng giỏi văn, lại giỏi cả thi phú, kiêm sở trường biện tài cùng âm luật, là một tài nữ điển hình. Ban đầu Thái Văn Cơ được gả cho Vệ Trọng Đạo 卫仲道ở Giang Đông 江东, không may Trọng Đạo mất sớm, Thái Văn Cơ trở về lại nhà cha mẹ. Sau xuất hiện loạn “Thập thường thị” 十常侍, kế đó Đổng Trác 董卓nhập kinh gây hoạ, triều đình Đông Hán hỗn loạn. Thái Ung bị Vương Mãng giết chết trong lúc loạn, Thái Văn Cơ năm đó mới 23 tuổi bị Hồ kị bắt đi, tại Hung nô bà trở thành thê tử của Tả Hiền Vương 左贤王, thời gian kéo dài mãi đến 12 năm, bà sinh được 2 người con.

          Tào Tháo với Thái Ung là bạn thân. Trong thời gian 12 năm Thái Văn Cơ tại Hung nô, Tào Tháo dẹp yên trung nguyên, dời đô đến Hứa Xương 许昌, đồng thời “hiệp thiên tử dĩ lệnh chư hầu” 挟天子以令诸侯 (khồng chế thiên tử để ra lệnh chư hầu). Sau khi Tào Tháo có được tin về Thái Văn Cơ, liền phái người đi sứ Hung nô, mang theo 2000 lượng vàng, một đôi ngọc bích để chuộc Thái Văn Cơ về. Sau đố, lại đích làm mai cho Thái Văn Cơ tái giá cùng Điền hiệu uý Đổng Tự 田校尉董祀.

          Nguyên nhân Tào Tháo chuộc Thái Văn Cơ về, nhìn chung người ta cho rằng Tào Tháo với Thái Ung - cha của Thái Văn Cơ, là bạn thân. Năm đó Thái Ung tại Lạc Dương 洛阳đại danh đỉnh đỉnh, là lãnh tụ của văn đàn. Tào Tháo vô cùng bội phục Thái Ung, thường đến Thái phủ thăm hỏi, với Thái Ung vừa là thầy vừa là bạn. Nhân đó có thể nói, Tào Tháo chuộc Thái Văn Cơ về, nguyên nhân đương nhiên là nghĩ đến tình bạn cũ. Nhưng, trừ nhân tố tình cảm ra, hãy còn một nhân tố khác. Do bởi năm đó Đổng Trác thiêu đốt Lạc Dương, vô số điển tịch văn hoá bị thiêu huỷ, và hơn 70 vạn xe chở điển tịch sách vở đưa đến Trường An 长安cũng gặp phải trận mưa bị phế huỷ. Sau khi Đổng Trác chết, các bộ hạ cũ của ông ta trường niên đấu tranh, đến mức “phù sách điển tịch lược vô sở di” 符策典籍略无所遗 (phù sách điển tịch hầu như không còn sót lại). Tào Tháo dựa vào vũ lực khiến trung nguyên thoát được chiến loạn, ra sức muốn phục hưng văn hoá, mà tài hoa của Thái văn Cơ đương nhiên là ông biết rõ. Sở dĩ Tào Tháo bỏ vàng ngọc để chuộc Thái Văn Cơ, càng quan trọng hơn đó là mến tiếc tài hoa của bà. Về sau Thái Văn Cơ dựa vào kí ức đã viết ra lại cho Tào Tháo hơn 400 sách vở đồ thư mà đã bị thiêu huỷ, cũng xem như là đã báo đáp tình cảm của Tào Tháo.

Huỳnh Chương Hưng

Quy Nhơn 19/10/2026

Nguyên tác Trung văn

Trong quyển

THÚ VỊ VĂN HOÁ TRI THỨC ĐẠI TOÀN

趣味文化知识大全

Thanh Thạch 青石 biên soạn

Trung Quốc Hoa kiều xuất bản xã, 2013

Previous Post Next Post