Dịch thuật: Nguồn gốc họ Viên (Bách gia tính)

NGUỒN GỐC HỌ VIÊN

          Về nguồn gốc họ (tính) Viên tương đối thuần chính, chủ yếu xuất từ họ (tính) Quy , tức đời sau của Ngu Thuấn 虞舜.
          Tương truyền ông Thuấn -  một trong Ngũ Đế thời thượng cổ là đời sau của Chuyên Húc 颛顼, nhân sinh tại Diêu Khư 姚墟 (nay là phía đông bắc Hà Trạch 菏泽 Sơn Đông 山东) mà có họ (tính) Diêu . Ông lại từng cư trú tại Quy Nhuế Hà 妫汭河 (nay là phía nam Vĩnh Tế 永济 Sơn Đông 山东), cho nên con cháu đời sau lại có họ (tính) Quy .
          Trong số hậu duệ lấy “quy” làm họ (tính) có Trần Hồ Mãn 陈胡满 được Chu Vũ Vương 周武王sau khi diệt nhà Thương phong làm Trần Hầu 陈侯(kiến đô tại Uyển Khâu 宛丘, nay là Hoài Dương 淮阳 Hà Nam 河南). Cháu đời thứ 11 của Trần Hồ Công Quy Mãn 陈胡公妫满 có người tên Chư Đích 诸的, tự Bá Viên 伯爰, cháu của ông ta là Đào Đồ 涛涂, lấy tự của tổ phụ làm họ (thị), xưng là Viên thị 爰氏, thời Xuân Thu thế tập chức Thượng khanh của nước Trần. Do bởi đương thời chữ (viên) và  những chữ như , , , , , có âm đọc tương đồng, nghĩa cổ tương thông, cho nên con cháu sau này đã lấy 6 chữ đó làm họ (tính).
Họ Viên ước chiếm 0,54% nhân khẩu của dân tộc Hán trong cả nước, chiếm vị trí thứ 33. Tứ Xuyên 四川, Hà Bắc 河北, Giang tô 江苏, Hà Nam 河南, Giang Tây 江西, Chiết Giang 浙江 có nhiều người mang họ Viên .

Danh nhân các đời
          Thời Đông Hán có tư đồ Viên An 袁安, cuối thời Đông Hán có chư hầu Viên Thiệu 袁绍, Viên Thuật 袁术. thời Tấn có văn học gia Viên Hoành 袁宏, âm nhạc gia Viên Sơn Tùng 袁山松. Thời Đường có Tể tướng Viên Trí Hoằng 袁智弘. Thời Tống cỏ sử học gia Viên Xu 袁枢. Thời Minh có văn học gia Viên Tông Đạo 袁宗道, quân sự gia Viên Sùng Hoán 袁崇焕, hoạ gia Viên Giang 袁江. Thời Thanh có văn học gia Viên Mai 袁枚. Cận đại có Bắc dương quân phiệt Viên Thế Khải 袁世凯.
         
                                                        Huỳnh Chương Hưng
                                                        Quy Nhơn 02/8/2020

Nguyên tác Trung văn
VIÊN TÍNH UYÊN NGUYÊN
袁姓渊源
Trong quyển
BÁCH GIA TÍNH
百家姓
Biên soạn: Triệu Dương 赵阳
Cát Lâm Đại học xuất bản xã, 2005