Dịch thuật: Bính Cát vấn ngưu (thành ngữ)

BÍNH CÁT VẤN NGƯU
丙吉问牛
BÍNH CÁT HỎI VỀ TRÂU

Giải thích: Nhìn thấy sự khác thường của trâu liền nghĩ đến sự biến đổi khí hậu, ca tụng quan viên biết quan tâm đến nỗi thống khổ của dân.
Xuất xứ: Hán . Ban Cố 班固: Hán thư – Bính Cát truyện 汉书 - 丙吉传

          Bính Cát 丙吉là Thừa tướng của Hán Tuyên Đế triều Tây Hán. Có một lần, Bính Cát dẫn theo mấy người tuỳ tùng ngồi xe ngựa ra ngoài làm việc. Có một đám người đang đánh nhau. Họ nghe nói Thừa tướng đến, sợ nên đã giải tán. Bính Cát dường như chẳng quan tâm đến việc đó, ông vẫy tay bảo người đánh xe đi tiếp, chớ để ý đến việc đó.
          Thế là, người đánh xe tiếp tục tiến lên phía trước. Xe ngựa vừa mới ra khỏi thành chẳng được bao lâu, Bính Cát trông thấy một nông dân đang đánh xe trâu cũng đi về phía trước, bước đi của con trâu nọ loạng choạng, vừa đi vừa không ngừng thở dốc. Bính Cát bảo người đánh xe dừng xe lại, nói với người tuỳ tùng cưỡi ngựa đi bên cạnh rằng:
          - Ngươi đi hỏi nông dân kia thử, ông ta đánh xe trâu đã đi bao nhiêu dặm đường rồi, sao không nghỉ một lát?
          Viên quan lại ngồi bên cạnh Bính Cát không hiểu việc làm của Bính Cát, liền hỏi:
          - Thưa Đại nhân, thời cổ Khổng Tử gặp phải chuồng ngựa bị cháy, Khổng Tử chỉ hỏi có ai bị thương không, mà không hỏi có tốn thất về ngựa không. Đại nhân lúc nãy đối với đám người đánh nhau có nhìn mà như không thấy, giờ trông thấy một con trâu đang thè lưỡi thở dốc, cố ý dừng xe lại hỏi, chẳng phải là hơi coi trọng súc vật mà coi nhẹ con người sao?
          Bính Cát nghe qua, đáp rằng:
          - Anh sai rồi! Thừa tướng là quan viên cao cấp của quốc gia, việc mà ông ta quan tâm phải là đại sự của quốc gia, đối với những việc nhỏ thì bất tất phải đích thân từng việc từng việc hỏi qua. Lúc nãy trên đường có đám người đánh nhau, việc đó phải do Trường An Lệnh, Kinh Triệu Doãn xử lí, còn việc hỏi về con trâu thì có khác, nay vẫn đang là mùa xuân, theo lí thì khí trời không quá nóng. Nếu trâu vì quá nóng mà thở, thế thì thời tiết năm nay e là không được bình thường, việc nông sẽ bị ảnh hưởng. Sự việc liên quan đến quốc kế dân sinh, cho nên ta lo, mới cho dừng xe để hỏi.
          Thuộc lại nghe qua, vô cùng bội phục. Lúc bấy giờ người tuỳ tùng nọ đã hỏi rõ sự tình, đến bẩm báo rằng:
          - Thưa Đại nhân, chủ nhân con trâu nói rằng đó là con trâu bệnh, hơn nữa đã đi mấy chục dặm đường rồi, cho nên nó mệt mà thở dốc.
          Bính Cát nghe qua, lúc bấy giờ mới yên tâm bảo người đánh xe đi tiếp.

                                                                Huỳnh Chương Hưng
                                                      Quy Nhơn 18/5/2020

Nguyên tác Trung văn
BÍNH CÁT VẤN NGƯU
丙吉问牛
TRUNG QUỐC THÀNH NGỮ CỐ SỰ TỔNG TẬP
中国成语故事总集
(tập 1)
Chủ biên: Đường Kì 唐麒
Trường Xuân – Thời đại văn nghệ xuất bản xã, 2004