Thứ Tư, 1 tháng 4, 2020

Dịch thuật: Chày sương chưa nện cầu Lam (457) ("Truyện Kiều")

Đăng lúc  11:03  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật


CHÀY SƯƠNG CHƯA NỆN CẦU LAM (457)
          Xuất xứ từ điển Bùi Hàng gặp Vân Anh.
Truyền thuyết kể rằng, vào khoảng niên hiệu Trường Khánh 长庆thời Đường có vị Tú tài tên Bùi Hàng 裴航 dạo chơi ở Ngạc Chử 鄂渚, nằm mộng thấy bài thơ:
Nhất ẩm quỳnh tương bách cảm sinh
Huyền sương đảo tận kiến Vân Anh
Lam Kiều tiện thị thần tiên quật
Hà tất khi khu thướng Ngọc Thanh
一饮琼浆百感生
玄霜捣尽见云英
蓝桥便是神仙窟
何必崎岖上玉青
(Uống được quỳnh tương trăm mối cảm xúc sinh ra
Thuốc tiên giã xong sẽ thấy được nàng Vân Anh
Lam Kiều chính là cung điện thần tiên đó
Cần gì phải vất vả đến cung Ngọc Thanh)
         Bùi Hàng quay về, đi ngang qua trạm ở Lam Kiều 蓝桥, gặp được một bà lão đang dệt vải gai, nhân khát nước bèn đến xin nước uống. Bà lão gọi cô con gái là Vân Anh 云英 mang nước ra, Bùi Hàng uống vào cảm thấy ngọt như quỳnh tương. Lại thấy Vân Anh tư dung tuyệt thế, nhân đó muốn cưới làm vợ. Bà lão bảo rằng:
          - Hôm qua có vị thần tiên cho một ít thuốc, cần phải có chày cối bằng ngọc để giã. Muốn cưới Vân Anh, phải dùng chày cối ngọc làm sính lễ, giã thuốc một trăm ngày mới được.
          Bùi Hàng cuối cùng tìm được chày cối bằng ngọc mà thỏ ngọc trên cung trăng dùng, cưới Vân Anh làm vợ, hai vợ chồng vào núi Ngọc phong 玉峰 hoá thành tiên đi mất.
            Trong văn học cũng thường dùng “Lam kiều”, tức “cầu Lam” chính là điển này.

Chày sương chưa nện cầu Lam
Sợ lần khân quá sa sàm  sỡ chăng?
(“Truyện Kiều” 457 – 458)
Cầu Lam xem Chày sương: Thuốc tiên gọi là huyền sương, chày sương là cái chày để giã thuốc tiên. Sách Thái Bình quảng kí chép chuyện Bùi Hàng đời Đường, thi hỏng, đến cái cầu là Lam Kiều tỉnh Quảng Tây, gặp một bà già. Bà ấy nói: Hôm trước có thần tiên cho một liều linh dược, nhưng phải có cái chày ngọc để giã. Nếu tìm được cái chày ấy thì lấy được vợ đẹp. Hàng tìm được chày ngọc, giã thuốc một trăm ngày sau lấy được nàng Vân Anh, rồi hai người thành tiên. Câu này nói có chày ngọc rồi nhưng chưa giã (nện) được thuốc tiên ở Lam Kiều (Cầu Lam) nên chưa lấy được người đàn bà đẹp.
(Đào Duy Anh: “Từ điển Truyện Kiều”, nxb Khoa học xã hội, Hà Nội – 1989)
Trong “Kim Vân Kiều” (Đoạn trường tân thanh) do Bùi Khánh Diễn chú thích, ghi rằng:
          Đường Bùi Hàng đắc ngọc chử cữu, để Lam Kiều thú Vân Anh nhi tiên khứ.
          唐裴航得玉杵臼抵藍橋娶雲英而仙去
          (Ngươi Bùi Hàng nhà Đường được cái cối chày bằng ngọc, đến Lam Kiều lấy nàng Vân Anh rồi lên tiên)
(Sài Gòn: nxb Sống Mới, 1960)
 
Xét: Theo tư liệu ở trên, Lam Kiều ở huyện Lam Điền tỉnh Thiểm Tây. Trong “Từ điển Truyện Kiều” của Đào Duy Anh, bản năm 1989 in nhầm Lam Kiều ở tỉnh Quảng Tây. Bản in lại năm 2000 đã sửa lại là Thiểm Tây.
Trong “Kim Vân Kiều” (Đoạn trường tân thanh) do Bùi Khánh Diễn chú thích, câu 458 là:
Sợ lần khân quá, ra SỜM sỡ chăng?

                                                                    Huỳnh Chương Hưng
                                                                    Quy Nhơn 01/4/2020

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top