Chủ Nhật, 3 tháng 2, 2019

Dịch thuật: Bụng chứa càn khôn

Đăng lúc  21:52  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật

BỤNG CHỨA CÀN KHÔN

          Nguỵ Nguyên 魏源là văn học gia, sử học gia, tư tưởng gia ái quốc chủ nghĩa nổi tiếng đời Thanh. Từ nhỏ ông đã khắc khổ học tập, ban ngày chăm chỉ đọc sách, ban đêm lại tiếp tục thắp đèn đọc sách, tuổi tuy nhỏ nhưng đã rất tài hoa.
          Năm lên 9 tuổi, Nguỵ Nguyên tham gia khảo thí đồng tử tại huyện nhà. Quan chủ khảo từ lâu đã nghe nói về đứa bé này cả ngày chịu khó đọc sách, nên khi điểm đến tên của Nguỵ Nguyên, định làm khó anh ta. Quan chủ khảo chỉ vào chiếc li có in hình thái cực đồ, nói rằng:
Bôi trung hàm thái cực
杯中含太极
(Trong li chứa thái cực)
Nguỵ Nguyên suy nghĩ một lát rồi đáp:
Phúc nội dựng càn khôn
腹内孕乾坤
(Trong bụng chứa càn khôn)
Đồng thời giải thích rằng: “Càn khôn chính là trời đất, tôi lớn lên sẽ quản sự việc trong trời đất”. Mọi người nghe qua, trong lòng kinh sợ chí hướng của đứa bé này.
          Về sau, Nguỵ Nguyên đến Bắc Kinh bái Thang Kim Chiêu 汤金钊làm thầy, Thang Kim Chiêu đặc biệt coi trọng đã để cho ông chú thích bộ sách Đại học 大学.
Sau khi Nguỵ Nguyên nhận nhiệm vụ, liền hơn 50 ngày không ra khỏi cửa, ngày đêm ở trong nhà kiểm tra tư liệu, hoàn thành nhiệm vụ mà thầy đã giao cho. Thang Kim Chiếu thấy Nguỵ Nguyên một thời gian dài không lộ diện, tưởng rằng anh ta bệnh, liền đích thân đến thăm.
          Sau khi gõ cửa, một người đầu bù tóc rối râu ria đầy cằm bước ra, Thang Kim Chiêu tưởng là người giúp việc, nào ngờ người đó nói:
          - Thưa thầy, con đã ngày đêm chú thích xong bộĐại học”.
          Vị thầy trong lòng rất khâm phục sự siêng năng cần mẫn của Nguỵ Nguyên.

Chú của người dịch
Nguỵ Nguyên 魏源 (1794 – 1857): tên là Viễn Đạt 远达, tự Mặc Thâm 默深, Mặc Sinh 墨生, Hán Sĩ 汉士, hiệu Lương Đồ 良图, người huyện Long Hồi 隆回 thành phố Thiệu Dương 邵阳 tỉnh Hồ Nam 湖南, là tư tưởng gia, chính trị gia, văn học gia đời Thanh. Năm Đạo Quang 道光thứ 2 (1822) đậu Cử nhân, năm Đạo Quang thứ 25 (1845) đậu Tiến sĩ, giữ chức Tri châu Cao Bưu 高邮. Về già Nguỵ Nguyên bỏ quan về ở ẩn, chuyên tâm vào Phật học, pháp danh Thừa Quán 承贯.

                                                         Huỳnh Chương Hưng
                                                        Quy Nhơn 03/02/2019

Nguyên tác Trung văn
 PHÚC NỘI DỰNG CÀN KHÔN
腹内孕乾坤
Trong quyển
BÁCH GIA TÍNH
百家姓
Biên soạn: Triệu Dương 赵阳
Cát Lâm Đại học xuất bản xã, 2005 

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top