Thứ Hai, 14 tháng 8, 2017

Dịch thuật: Nguồn gốc tư tưởng "dân bản" thời Xuân Thu

Đăng lúc  22:17  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật

NGUỒN GỐC TƯ TƯỞNG “DÂN BẢN” THỜI XUÂN THU

          Tiến vào thời đại Xuân Thu, theo sự biến đổi của xã hội, tư tưởng thiên mệnh thần quyền đã phát sinh sự dao động sâu sắc. Về mối quan hệ giữa thần với dân, trên cơ sở kế thừa tư tưởng “kính đức bảo dân” 敬德保民đầu thời Chu, một số phần tử tri thức thời Xuân Thu đã có sự cải tạo, phát huy, tiến thêm một bước đề xuất quan điểm tiến bộ “thành dân nhi hậu trí lực vu thần” 成民而后致力于神 (trước tiên lo cho dân rồi sau đó mới ra sức cho thần). Quý Đạt 季达 nước Tuỳ nói rằng:
Phù dân, thần chi chủ dã. Thị dĩ tiên vương thành dân nhi hậu trí lực vu thần.
夫民, 神之主也. 是以先王成民而后致力于神.
(Dân là chủ của thần. Cho nên tiên vương trước tiên lo cho dân sau đó mới ra sức cho thần)
                                 (Tả truyện – Hoàn Công nguyên niên 左传 - 桓公元年)
          Ở đây tuy chưa phủ định triệt để sự tồn tại của thần, nhưng lại cho rằng “dân” là “chủ”, “thần” là “tùng”. Ông chỉ ra rằng: nếu khiến cho quốc lực cường thịnh không bị nước khác xâm lược, hoàn toàn không phải do bởi việc phụng thờ thần phong phú và việc hết lòng tin vào thần, mấu chốt ở chỗ là ra sức cho việc người, khiến cho dân được no ấm. Nếu lòng dân ngược lại thì quỷ thần cũng không thể ra sức giúp. Nhân đó, giai cấp thống trị chỉ có “tiên thành dân nhi hậu trí lực vu thần”, mới có thể “miễn vu nạn”. Sự xuất hiện tư tưởng trọng dân khinh thần này, có thể nói đó là sự đột phá về vấn đề quan hệ giữa thần với dân, có khuynh hướng vô thần luận. Vương quyền Đông Chu sau khi dời về phía đông bắt đầu biến hoá, nó vẫn tồn tại, vẫn là quyền lực thống trị toàn quốc của Chu Vương, nhưng các nước chư hầu cùng với tập đoàn quý tộc bắt đầu thao túng. Tính chất vương quyền bất biến, nhưng công năng đã có sự chuyển hướng mang tính căn bản, Trung Quốc từ chế độ tông tộc phong kiến vương quyền chuyển hướng đến quốc gia chư hầu, sự chuyển biến này chính là được hoàn thành vào lúc đó.
          Tương ứng  với đó, tôn giáo của người Chu cũng phát sinh sự biến hoá tương tự. Thiên mệnh, thần, tế tự ...  những cơ thể cũ này đã có hàm nghĩa mới, tế tự vẫn là hoạt động tôn giáo chủ yếu của sự thống trị, nhưng đã xuất hiện tư tưởng “dân vi thần chủ” 民为神主, “thần” bị cho gác lên cao, biến thành bình cũ nhưng đựng rượu mới.

                                                                Huỳnh Chương Hưng
                                                                 Quy Nhơn 14/8/2017

Nguyên tác Trung văn
DÂN BẢN TƯ TƯỞNG LẠM THƯƠNG
民本思想滥殇
Trong quyển
ĐỒ VĂN TRUNG QUỐC THÔNG SỬ
图文中国通史
(tập Sử tiền sử - Chiến quốc)
Chủ biên: Triệu Hướng Tiêu 赵向标
Tân Cương nhân dân xuất bản xã, 2002.

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top