Thứ Sáu, 21 tháng 3, 2014

Dịch thuật: Quản Trọng (tiếp theo)

Đăng lúc  23:17  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật

QUẢN TRỌNG
(tiếp theo)

          Trong việc tuyển chọn nhân tài, Quản Trọng cũng đã có những cải cách. Ông mạnh dạn phá bỏ khuôn khổ cũ thế khanh thế lộc, đặt ra chế độ dùng người mới, đề xuất lấy phẩm chất đạo đức, tài năng học thức và công lao làm căn cứ cho tư tưởng nhậm dụng quan viên. Theo đó, từ bình dân ông tuyển “tú dân” 秀民 (dân ưu tú) ra làm chính sự, khiến không ít nhân tài ưu tú như Ninh Thích 宁戚 đảm nhiệm chức vụ trọng yếu, từ đó đã nâng cao hiệu suất hành chính của cơ cấu nhà nước.
          Những thực thi cải cách này của Quản Trọng, khiến nước Tề nhanh chóng chấn hưng, ngày càng mạnh lên.
          Lúc bấy giờ, nhà Chu suy yếu, các nước chư hầu trang đoạt đất đai và nhân khẩu, chiến tranh liên miên, thôn tính lẫn nhau. Nhung địch ở phương bắc và phương tây nhân cơ hội xuống phương nam tiến về phía đông, tộc man ở phương nam cũng có ý đồ tiến lên phương bắc, các chư hầu ở trung nguyên chịu sự uy hiếp nghiêm trọng. Đối với tình hình này, Quản Trọng đề xuất chiến lược “tôn vương nhương di” 尊王攘夷 để hiệu triệu thiên hạ, tức tôn nhà Chu làm cộng chủ của thiên hạ, chống lại sự xâm lược trung nguyên của nhung địch nam man. Chiến lược này đã được sự tán đồng của các nước chư hầu, khiến Tề Hoàn Công có được sức hiệu triệu về chính trị.
          Quản Trọng phò tá Tề Hoàn Công, theo tư tưởng chiến lược “tôn vương nhương Di” tranh bá trung nguyên. Dưới sự chỉ huy của ông, nước Tề trước sau đánh diệt được các nước Đàm , Toại , Thái (Sái) , Cô Trúc 孤竹, khiến các nước Lỗ , Tống , Trịnh , Trần đều phục tùng nước Tề, lại giúp các nước Yên , Hình , Vệ , Trịnh đánh bại nhung địch, và sự quấy nhiễu của nước Sở, bức Sở kết minh với Tề. Từ năm 681 trước công nguyên trở đi, Quản Trọng trước sau giúp Tề Hoàn Công 9 lần chủ trì hội minh với các nước chư hầu ở trung nguyên, đính lập được minh ước hỗ tương hoà hảo. Đặc biệt là năm 667 trước công nguyên, ảnh hưởng hội minh cử hành tại nước Tống là lớn nhất, dường như các nước chư hầu có ở trung nguyên đều tham gia. Chu Huệ Vương 周惠王 còn phái Thiệu Bá 召伯 tứ phong Tề Hoàn Công tước Hầu, khiến Tề Hoàn Công trở thành bá chủ được công nhận. Đây chính là sự kiện Quản Trọng giúp Tề Hoàn Công “cửu hội chư hầu, nhất khuông thiên hạ” 九会诸侯一匡天下 được chép  trong sách sử. Vì thế Tề Hoàn Công tôn xưng Quản Trọng là “Trọng phụ” 仲父.
          Năm 647 trước công nguyên, em trai Chu Tương Vương 周襄王 là Thúc Đới 叔带 tranh đoạt vương vị, câu kết với sơn nhung tấn công kinh thành, vương thất nội loạn. Dưới sự sai khiến của Tề Hoàn Công, Quản Trọng giúp Tương Vương bình định nội loạn, lập được đại công.
          Năm 645 trước công nguyên, Quản Trọng bệnh và qua đời. Trước khi mất, Quản Trọng tiến cử Tập Bằng 隰朋 (1) thay mình, còn khuyên Hoàn Công phải xa rời nịnh thần.
          Quản Trọng để lại một bộ trứ tác là Quản Tử 管子, gồm 76 thiên, trong đó 16 thiên ghi chép lại lịch sử nước Tề và tư tưởng của ông, là di sản văn hoá quý giá.
          Quản Trọng chấp chính 40 năm, khiến nước Tề trở thành cường quốc, xưng bá thiên hạ, trở thành thiên cổ danh tướng, được sĩ đại phu phong kiến đời sau tôn làm mẫu mực, cùng với Chu Công 周公 được xưng là thánh hiền muôn đời truyền tụng. 

CHÚ CỦA NGƯỜI DỊCH
(1)- Theo Khang Hi tự điển 康熙字典, chữ   : bính âm là
- Quảng vận 廣韻 phiên thiết là TỰ NHẬP 似入
- Tập vận 集韻, Vận hội 韻會, Chính vận 正韻  phiên thiết là TỊCH NHẬP
席入. Đều có âm là (TẬP).
………………..
          Hựu tính. “Tả truyện – Hi cửu niên”: Tề Tập Bằng soái sư hội Tần sư, nạp Tấn Huệ Công.
          又姓左傳 - 僖九年”: 齊隰朋帥師會秦師, 納晉惠公
         (Họ người. “Tả truyện – Hi Công năm thứ 9”: Tập Bằng nước Tề dẫn quân hợp với quân Tần, thu nạp Tấn Huệ Công)
          (trang 1350, 1351. Hán ngữ đại từ điển xuất bản xã, 2002)
          - Trong Hán Việt tự điển của Thiều Chửu, chữ phiên âm là THẤP (trang 742).
- Trong Từ điển Trung Việt của nhà xuất bản Khoa học xã hội, chữ bính là , với 2 âm Hán Việt là TẬP THẤP.  (trang 1278)
          Trong nguyên tác Trung Quốc lịch đại Tể tướng lục, chữ có bính âm bên cạnh là , tôi theo Khang Hi tự điển phiên âm chữ TẬP.
         
                                                             Huỳnh Chương Hưng
                                                             Quy Nhơn 21/3/2014

Nguyên tác Trung văn
QUẢN TRỌNG
管仲
Trong quyển
TRUNG QUỐC LỊCH ĐẠI TỂ TƯỚNG LỤC
中国历代宰相录
Chủ biên: Dương Kiếm Vũ 杨剑宇
Thượng Hải văn hoá xuất bản xã, 1999.

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top