Chủ Nhật, 29 tháng 9, 2013

Dịch thuật: Vịnh sử: Lô hoa trượng

Đăng lúc  21:13  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật




蘆花杖
豪傑生來幼便奇
蘆花旗杖見威儀
山河正統開新幕
千古炎邦第一兒
              阮輝濡

LÔ HOA TRƯỢNG  (1)
Hào kiệt sinh lai ấu tiện kì
Lô hoa kì trượng kiến uy nghi
Sơn hà chính thống khai tân mạc
Thiên cổ Viêm bang đệ nhất nhi
                                                       NGUYỄN HUY NHU (2)

Dịch nghĩa
CỜ HOA LAU
Bậc hào kiệt sinh ra ngay từ nhỏ đã lạ kì
Lấy hoa lau làm cờ, nhìn thấy rất uy nghi
Sơn hà chính thống đã mở ra một triều đại mới
Ngàn năm trong chốn Viêm bang này, là đứa bé nổi danh bậc nhất

Dịch thơ
CỜ HOA LAU
Hào kiệt sinh ra đã lạ kì
Cờ lau tập trận hiện uy nghi
Giang sơn chính thống thêm triều mới
Sử Việt ngàn năm đệ nhất nhi.

Chú của người dịch
(1)- Lô hoa trượng 蘆花杖: cờ hoa lau.
Đại Việt sử kí toàn thư bản chữ Hán, Bản kỉ toàn thư,  quyển 1 tờ 1 a – b chép rằng:
          Tiên Hoàng Đế tính Đinh huý Bộ Lĩnh, Đại Hoàng Hoa Lư động nhân, Hoan Châu Thứ sử Đinh Công Trứ chi tử dã. Tước bình sứ quân tự lập vi Đế, tại vị thập nhị niên, vi nội nhân Đỗ Thích sở thí nhi băng, thọ ngũ thập lục, táng Trường An sơn lăng. Đế tài minh quá nhân, dũng lược cái thế, tảo tận quần hùng, thống tự Triệu Vũ. Nhiên thất ư dự phòng, bất bảo kì chung. Tích phù.
          先皇帝姓丁諱部領, 大黃華閭洞人, 驩州刺史丁公著之子也. 削平使君自立為帝, 在位十二年, 為內人杜釋所弒而崩, 壽五十六, 葬長安山陵. 帝才明過人, 勇略盖世, 掃盡群雄, 統緒趙武. 然失於預防, 不保其終. 惜夫.
          Tiên Hoàng Đế họ Đinh huý Bộ Lĩnh, người động Hoa Lư châu Đại Hoàng, con của Thứ sử Hoan Châu là Đinh Công Trứ. Ông dẹp yên các sứ quân tự lập làm Đế, trị vì 12 năm, bị nội nhân là Đỗ Thích giết hại mà qua đời, thọ 56 tuổi, an táng ở sơn lăng Trường An (Yên). Đế tài năng sáng suốt hơn người, dũng cảm mưu lược trùm đời, quét sạch quần hùng, nối tiếp chính thống của Triệu Vũ. Nhưng do bởi không đề phòng nên không giữ được mình đến trọn đời. Đáng tiếc thay.
                                               (Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội 1998)
    Cũng trong Đại Việt sử kí toàn thư, (bản dịch và chú thích của Ngô Đức Thọ), mục Kỉ nhà Đinh có chép.
          ….. Vua mồ côi cha từ bé, mẹ họ Đàm đưa gia thuộc vào ở cạnh đền sơn thần trong động. Vào tuổi nhi đồng, vua thường cùng bọn trẻ con chăn trâu ngoài đồng. Bọn trẻ tự biết kiến thức không bằng vua, cùng nhau suy tôn làm trưởng. Phàm khi chơi đùa, thường bắt bọn chúng chéo tay làm kiệu khiêng và cầm hoa lau đi hai bên để rước như nghi trượng thiên tử. Ngày rỗi, thường kéo nhau đi đánh trẻ con thôn khác, đến đâu bọn trẻ đều sợ phục, hàng ngày rủ nhau đến phục dịch kiếm củi thổi cơm. Bà mẹ thấy vậy mừng lắm, mổ lợn nhà cho chúng ăn. Phụ lão các sách bảo nhau: “Đứa bé này khí lượng như thế ắt làm nên sự nghiệp, bọn ta nếu không theo về, ngày sau hối thì đã muộn”. Bèn dẫn con em đến theo, rồi lập làm trưởng ở sách Đào Áo. Người chú của vua giữ sách Bông chống đánh với vua. Bấy giờ vua còn ít tuổi, thế quân chưa mạnh, phải thua chạy. Khi qua cầu Đàm Gia Nương Loan, cầu gãy, vua rơi xuống bùn, người chú toan đâm, bỗng thấy hai con rồng vàng hộ vệ vua, nên sợ mà lui. Vua thu nhặt quân còn sót, quay lại đánh, người chú phải hàng. Từ đấy ai cũng sợ phục, phàm đi đánh đến đâu đều dễ như chẻ tre, gọi là Vạn Thắng Vương.
          (tập 1, trang 303, 304, nxb Văn hoá thông tin, 2003)

(2)- Nguyễn Huy Nhu 阮輝濡 (1887 – 1962): còn gọi là Nghè Nhu, là một danh sĩ Nho học và nhà giáo dục Việt Nam đầu thế kỉ 20. Ông là người làng Vạn Lộc, tổng Thượng Xá, huyện Nghi Lộc, phủ Hưng Nguyên (nay là phường Nghi Tân, thị xã Cửa Lò) tỉnh Nghệ An. Nguyên quán ông ở xã Bột Thái, huyện Hoằng Hoá, Thanh Hoá, tổ tiên dời vào Nghệ An.
          Ông đỗ Cử nhân khoa Kỉ Dậu 1909, sau đó được sung chức Giáo thụ phủ Quảng Ninh, Huấn đạo hạng nhất. Năm 1916, ông đỗ Tiến sĩ khoa Bính Thìn, dưới triều vua Khải Định khi mới 30 tuổi.
          Bia Văn miếu Huế chép ông đỗ Đệ tam giáp Đồng tiến sĩ xuất thân, đứng thứ 5 trong số 7 Tiến sĩ của khoa này. Về sau ông làm quan đến Hàn lâm viện tu soạn, Đốc học Quảng Ninh.
          Khi Viện đại học Huế thành lập năm 1957, ông được mời làm giáo sư môn Hán văn.
          Ông qua đời năm 1962.
          Ở trang đầu trong nguyên tác ghi là:
Lư Phong Nguyễn Huy Nhu Bính Thìn Tam giáp Tiến sĩ Lễ bộ tá lí.
山盧(*)峯阮輝濡丙辰三甲進士礼步佐理
    (Chữ “Lư” này gồm bộ bên trái và chữ bên phải)
          Bài Lô hoa trượng  là bài thứ 3 trong 11 bài Vịnh sử 咏史 ở tập Bí viên thi thảo 賁園詩草 của Lư Phong Nguyễn Huy Nhu.

                                                                        Huỳnh Chương Hưng
                                                                       Quy Nhơn 29/9/2013

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top