Thứ Hai, 15 tháng 4, 2013

Dịch thuật: Ngưu giác quải thư

Đăng lúc  23:06  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật


NGƯU GIÁC QUẢI THƯ
牛角挂书
SỪNG TRÂU TREO SÁCH

Giải thích: ví với việc siêng năng chăm chỉ đọc sách
Xuất xứ: Tống . Âu Dương Tu 欧阳修, Tống Kì 宋祁 : Tân Đường thư – Lí Mật truyện 新唐书 - 李密传.

          Lí Mật 李密 là Đông cung hộ vệ của Tuỳ Dượng Đế Dương Quảng 隋炀帝杨广. Một hôm, Dương Quảng lâm triều, hỏi Tả dực vệ Đại tướng quân Vũ Văn Thuật 宇文述 rằng:
          - Người mặt đen đứng bên trái đội hộ vệ là ai?
          Vũ Văn Thuật tâu rằng:
          - Đó là Lí Mật, con đại thần Lí Khoan 李宽 của tiền triều.
          Dương Quản bảo:
          Người này đứng nhìn trái nhìn phải, ta xem anh ta chẳng phải là người tốt, không thể để anh ta làm cảnh vệ.
          Mấy  ngày sau, Vũ Văn Thuật nói với Lí Mật:
          - Tổ tiên mấy đời của anh đều làm quan, anh nên từ tài học của mình mà tìm một con đường khác, hà tất phải làm cảnh vệ.
          Lí Mật bèn từ bỏ chức vụ, quyết chí đọc sách. Một ngày nọ, Lí Mật cưỡi trâu đi đến Khâu sơn 缑山, trên sừng trâu treo bộ Hán thư 汉书, ông vừa đi vừa đọc. Triệu Quốc Công Dương Tố 杨素 trông thấy, cùng Lí Mật trò chuyện. Dương Tố cảm thấy Lí Mật là một kì tài, khi về nhà nói với con là Dương Huyền Cảm 杨玄感 rằng:
          - Lí Mật không phải là hạng người bình thường.
          Dương Huyền Cảm liền kết bạn cùng Lí Mật. Về sau Dương Huyền Cảm phụng mệnh trấn thủ Lê Dương 黎阳, coi giữ việc vận chuyển lương thực, đã cho mời Lí Mật đến. Dưới kế sách và sự động viên của Lí Mật, Dương Huyền Cảm đã khởi binh chống lại triều Tuỳ, nhưng chẳng bao lâu bại binh bị giết, Lí Mật cũng bị bắt. Trên đường áp giải, Lí Mật đã đào thoát, chạy đến gia nhập quân khởi nghĩa nông dân là Ngoã Cương quân 瓦岗军.
          Sau khi đến Ngoã Cương quân, Lí Mật được sự tín nhiệm của lĩnh tụ Ngoã Cương quân là Địch Nhượng 翟让, và được cử làm thủ lĩnh.

CHÚ CỦA NGƯỜI DỊCH
LÍ MẬT 李密 (582 – 619): tự Huyền Thuý 玄邃, một tự khác là Pháp chủ 法主, người Trường An, Kinh Triệu đời Tuỳ. Tổ tiên ở Tương Bình 襄平 Liêu Đông 辽东 (nay thuộc phía nam Liêu Dương 辽阳 Liêu Ninh 辽宁). Ông xuất thân quý tộc, tằng tổ phụ là Lí Bật 李弼, một trong bát trụ quốc tướng quân triều Tây Nguỵ, tổ phụ là Lí Diệu 李曜, Hình Quốc Công 邢国公triều Bắc Nguỵ, phụ thân là Lí Khoan 李宽, Thượng trụ quốc triều Tuỳ, phong Bồ Sơn quận công 蒲山郡公.
          Lí Mật lúc trẻ làm thị vệ trong cung, khi trực thường nhìn trái nhìn phải, bị Tuỳ Dượng Đế phát hiện, cho rằng không thành thực nên đã miễn chức. Lí Mật về nhà quyết chí đọc sách để trở thành người có học vấn.
          Năm Đại Nghiệp 大业thứ 9 (năm 613), Lí Mật tham gia cùng Dương Huyền Cảm 杨玄感 khởi binh chống Tuỳ, nhưng thất bại, Lí Mật bị bắt giam. Trên đường áp giải ông đã đào thoát.
          Năm Đại Nghiệp thứ 12 (năm 616), Địch Nhượng 翟让 tại Đông quận phát động nông dân khởi nghĩa, nhân vì lấy Ngoã cương trại 瓦岗寨 làm căn cứ địa nên gọi là Ngoã cương quân, Lí Mật đến gia nhập
          Mùa Xuân năm Đại Nghiệp thứ 13 (năm 617), Lí Mật thống lĩnh 7000 tinh binh đánh chiếm Thương thành 仓城, phá kho lương, lấy gạo phân phát cho dân bị nạn, bách tích theo quy phụ nghĩa quân rất đông. Chẳng bao lâu tại Thương thành kiến lập chính quyền, Lí Mật được Địch Nhượng và các tướng đưa lên làm chủ, xưng là “Nguỵ Công”, niên hiệu là Vĩnh Bình 永平. Chẳng bao lâu, giữa Lí Mật và Địch Nhượng nảy sinh mâu thuẫn, Lí Mật giết Địch Nhượng nắm giữ toàn quyền Ngoã Cương.
Về sau Lí Mật quy thuận triều Đường, Lí Uyên 李渊 phong ông làm Quang Lộc Khanh 光禄卿 tước Hình Quốc Công. Một lần nọ Lí Uyên phái ông đến Lê Dương 黎阳 để vỗ yên bộ chúng cũ. Trên đường đi Lí Uyên đột nhiên cho gọi về, Lí Mật sợ nên quyết định làm phản. Ngày 20 tháng 1 năm 619, Lí Mật bị Thịnh Ngạn Sư 盛彦师 giết chết.
          Nguồn http://baike.baidu.com/view/17827.htm

                                                                     Huỳnh Chương Hưng
                                                           Quy Nhơn 15/4/2013

Nguyên tác Trung văn
NGƯU GIÁC QUẢI THƯ
牛角挂书
Trong quyển
TRUNG QUỐC THÀNH NGỮ CỐ SỰ TỔNG TẬP
中国成语故事总集
(tập 1)
Chủ biên: Đường Kì 唐麒
Trường Xuân – Thời đại văn nghệ xuất bản xã, 2004.

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top